فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در گفتمان­های اسلام­گرا، تغییرات اجتماعی جهان اسلام جهت، معانی و بایسته‌های متفاوتی به خود گرفته است. این مقاله با استفاده از روش تحلیل گفتمان لاکلا و موفه نظام معنایی خرده گفتمانهای اسلام­گرا را در قالب خرده گفتمانهای نوگرا، اصل­گرا، و تمدن­گرا (با تکیه بر اسناد موجود از سوژه­های سیاسی مؤثر در شکل­گیری آنها) بررسی نموده و اسطوره و بایسته­هایی که هریک برای تغییرات اجتماعی در جهان اسلام ترسیم می‌کنند را ارائه نموده است. هرچند نشانۀ بیداری اسلامی به عنوان منبع و جهت این تغییرات در خرده گفتمانهای اسلام­گرا مفصل‌بندی شده با این وجود با توجه به نظام معنایی متفاوت آنها، اسطوره(چشم‌انداز) و بایسته­هایی که هریک برای به ثمر رسیدن آن مطرح می­کنند متمایز می­باشد. بر اساس دستاوردهای این مقاله اسطوره­ای که گفتمان نوگرایی برای این تغییرات ترسیم می‌کند تحقق «مدرنیتۀ اسلامی»، اسطورۀ گفتمان اصل‌گرایی«بازگشت به جامعۀ اسلامی» (به همان سبک موجود در سنت سلف صالح) و اسطورۀ تمدن­گرایان نیز ایجاد «تمدن نوین اسلامی» می­باشد. از آنجا که هیچ یک از این گفتمانها تا کنون نتوانسته­اند به عنوان گفتمانی هژمونیک در جهان اسلام مسلط شوند لذا چشم­انداز تغییرات اجتماعی در معرض رقابت­های گفتمانی قرار دارد.