تحلیل عناصر مفهومی گفتمان بیداری اسلامی در کلام مقام معظم رهبری از منظر تحلیل گفتمان

نویسندگان
doi
10.22059/jstmt.2015.60442
چکیده

مقاله حاضر در پی تحلیل و بررسی شالوده­های مفهومی و دال­های مفصل­بندی گفتمان بیداری اسلامی از منظر مقام ­معظم­ رهبری است. در این تحقیق، در چارچوب روشی ترکیبی از نظریۀ زبان­شناسی انتقادی نورمن فرکلاف در تحلیل متون و از نظریهۀ گفتمان لاکلاو و موفه در چگونگی فراآیند هژمونیک شدن و تفوق یافتن گفتمان بیداری ­اسلامی بهره برده شده است. تحلیل متون آثار و سخنرانی­های مقام­ معظم ­رهبری نشان داد که در هندسۀه معرفتی ایشان، بیداری ­اسلامی گفتمانی­ است که از دال­های «امام­خمینی(رض) مظهر بیداری­ اسلامی»، «احیاء هویت اسلامی»، «فلسطین مسئلۀه محوری جهان اسلام»، «جنبش نرم‌ افزاری و تولید علم»، «ارتقاء علم در سایۀه دین»،«اعتقاد به مهدویت»، «عدالت اجتماعی»، «مردم­سالاری دینی»، «حوزه­های علمیه»، «مبارزه با تهاجم فرهنگی» و «استکبار ستیزی» حول دال مرکزی و نقطۀه کانونی «ایجاد تمدن اسلامی بر پایۀه دین، عقلانیت، علم و اخلاق» تشکیل شده­ است. در این راستا از منظر مقام­معظم­رهبری، جهت تفوق یافتن این گفتمان و ایجاد تمدن اسلامی، وظیفۀ روحانیون و حوزه­های علمیه و نخبگان فکری ،  فرهنگی و سیاسی پراکندن و اشاعۀه­ی نظم معنایی مورد تأاکید این گفتمان در مقام نظر و فراهم آوردن زمینه­های تحقق آن در ساحت عمل اجتماعی و سیاسی با گستره­ای وسیع در ابعاد داخلی و منطقه­ای و جهانی است