شاخص‌های جدول زندگی زنبور انگلوارةEretmocerus delhiensis روی سفیدبالک گلخانه Trialeurodes vaporariorum

نویسندگان

1 گروه حشره‌شناسی و بیماری‌های گیاهی، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران

2 گروه حشره‌شناسی و بیماری‌های گیاهی، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران

3 گروه گیاه‌پزشکی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج

doi
10.22059/ijpps.2016.59286
چکیده

سفید­بالک گلخانه Trialeurodes vaporariorum Westwood (Hem.: Aleyrodidae) آفتی چندین‌خوار (پلی‌فاژ) و کلیدی است که به دامنة گسترده‌ای از گیاهان آسیب وارد می‌سازد. زنبور انگلواره یا پارازیتویید (Hym.: Aphelinidae) Eretmocerus delhiensis Mani یک گونة تخمگذار تناوبی (Synovigenic) و ماده‌زا بوده که پوره‌های سفیدبالک گلخانه را انگلی (پارازیته) می‌کند. در این پژوهش شاخص‌های جمعیت‌شناختی (دموگرافی) این زنبور انگلواره روی سفیدبالک گلخانه در تغذیه از گیاه گوجه‌فرنگی در دمای 1±25 درجة سلسیوس، رطوبت نسبی 5±65 درصد و دورة نوری 16:8 ساعت (روشنایی: تاریکی) بررسی شد. شاخص‌های رشد جمعیت بر پایة جدول زندگی سن- مرحلة دوجنسی محاسبه شد. نتایج نشان داد که طول دورة تخم‌ریزی، طول عمر و میزان زادآوری برای این زنبور انگلواره به ترتیب 12/0±2/4، 5/0±74/20 روز و 72/0±43/17 تخم بود. بر پایة نتایج جدول زندگی شاخص‌های جمعیت‌شناختی شامل؛ نرخ خالص تولیدمثل (R0)، نرخ ناخالص تولیدمثل (GRR) به ترتیب 94/0±11/12 و 85/1±43/31 نتاج بر فرد، نرخ ذاتی افزایش جمعیت (rm)، نرخ متناهی افزایش جمعیت (λ)، به ترتیب 0059/0±16/0، 007/0±17/1 بر روز و میانگین طول عمر یک نسل (T) و زمان دو برابر شدن یک نسل (DT) این زنبور انگلواره به ترتیب 35/0±66/15 و 25/0±35/4 روز برآورد شد. بر پایة نتایج به‌دست‌آمده، امید فراوانی وجود دارد تا از این انگلواره به‌عنوان یک عامل زیستی (بیولوژیک) در کنترل سفیدبالک گلخانه استفاده شود.