پایش خشکسالی در دو قرن اخیر در مناطق خشک و نیمهخشک با استفاده از گاهشناختی درختی، مطالعه موردی حوضه کرخه
نویسندگان
1 دانشیار / دانشگاه تهران
2 دانشجو دکتری/ دانشگاه تهران
3 دانشجوی دکتری پردیس کشاورزی و منابع طبیعی کرج-مربی دانشگاه شیراز
4 دانشیار/دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی دانشگاه تهران
doi
10.22059/ijswr.2017.62619چکیده
با اندازهگیری حلقههای رویشی سالیانه درختان و ساخت گاهشناسی از آنها، امکان مطالعه و بازسازی شاخص شدت خشکسالی پالمر در محدوده رویشگاهها فراهم میشود. هدف از انجام این پژوهش، بازسازی شاخص شدت خشکسالی پالمر با استفاده از گاهشناسی درختی و پایش خشکسالی در حوضه کرخه میباشد. در این تحقیق از شاخص گاهشناسی درختی منطقهای زاگرس مرکزی دو گونه درختی، بلوط ایرانی (Quercus brantii) و بلوط مازو (Quercus infectoria) طی دوره 1840-2010 برای بازسازی شاخص شدت خشکسالی پالمر در حوضه کرخه استفاده شده است. با توجه به همبستگی مثبت و معنادار شاخص شدت خشکسالی پالمر با شاخص گاهشناسی درختی منطقهای، مقادیر شاخص شدت خشکسالی پالمر طی سالهای 1840 تا 2010 بازسازی شد. مقادیر محاسباتی شاخص شدت خشکسالی پالمر و مقادیر بازسازیشده آن در دوره آماری مشترک بهخوبی با هم مطابقت دارند. در ادامه وضعیت هیدرولوژیکی در طول دوره گاهشناسی مورد بررسی قرار گرفت و بر این اساس خشکسالی هیدرولوژیکی در حوضه کرخه برای سالهای 1840 تا 2010 بررسی شد. شدت و تداوم خشکسالیها و همچنین دهههایی با بیشترین تعداد رویدادهای خشکسالی و ترسالی تعیین گردید. همچنین نتایج این تحقیق با سایر محققین نیز مقایسه گردید. بر این اساس شدیدترین کمآبی (خشکسالی) در کل دوره بازسازی 1840 تا 2010 برای ایستگاه کاکارضا مربوط به سالهای 2004-1999 بوده است. شدیدترین کم آبی (خشکسالی) بازسازیشده در قرن 19 و 20 به ترتیب در سالهای 1853 تا 1855 و 1966 تا 1968 بوده است.