تعیین دماهای کاردینال و واکنش فتوپریودی مراحل مختلف نموی لاین‌های کینوا ( Chenopodium quioa L.) با استفاده از مدل‌های خطی و غیرخطی

نویسندگان

1 گروه اگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 گروه اگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 گروه اگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

4 مرکز ملی تحقیقات شوری یزد، ایران

doi
10.22067/agry.2021.69386.1036
چکیده

کینوا با نام علمی(Chenopodium quinoa L.)  گیاهی یک‌ساله، از خانواده کنوپودیاسه و روزکوتاه است که به‌دلیل برخی ویژگی‌های خاص خود از جمله مقاومت قابل ملاحظه‌ در برابر طیف وسیعی از تنش‌های غیرزنده، مورد توجه قرار گرفته است. دماهای ویژه و طول‌ روزهای ویژه هر مرحله نموی برای ارائه مدل مناسب پیش‌بینی رشد و نمو گیاهی لازم است. در سال‌های 1398 و 1399 آزمایش‌های مستقلی شامل 10 تاریخ کاشت در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در شهر یزد انجام شد. تیمار آزمایشی شامل پنج لاین امیدبخش اصلاح­شده در مرکز تحقیقات شوری یزد به‌همراه رقم تی‌تی‌کاکا بود. از واکنش سرعت مراحل نموی به دما و طول‌ روز برای تعیین درجه حرارت ویژه و طول‌ روزهای ویژه مراحل نموی اصلی (سبز‌شدن، گل‌دهی و رسیدگی ‌دانه) استفاده شد. برای همه لاین‌ها، دمای پایه (Tb) جوانه‌زنی بذر کینوا 2/0 تا 57/3 درجه‌ سانتی‌گراد، دامنه دمایی بهینه برای جوانه‌زنی 34-25 درجه‌ سانتی‌گراد، گل‌دهی 28-21 درجه‌ سانتی‌گراد و رسیدگی‌دانه 32-15 درجه‌ سانتی‌گراد بود. دامنه طول‌ روز برای گل‌دهی 4/12-4/11 ساعت و رسیدگی‌دانه 3/12-6/10 ساعت بود. دامنه دمای بهینه برای سه مرحله جوانه‌زنی، گل‌دهی و رسیدگی‌دانه تمام لاین‌های مورد مطالعه، بین 20 تا 25 درجه‌ سانتی‌گراد برآورد شد. نتایج نشان داد که در طول‌ روزهای کمتر از 12 ساعت و دماهای کمتر از 30 درجه‌ سانتی‌گراد، با افزایش هم‌زمان دما و طول‌ روز سرعت گل‌دهی بیشتر شد. به‌طور کلی، نتایج نشان داد که دما و طول‌ روز اثر جبران‌کنندگی بر سرعت گل‌دهی و رسیدگی‌دانه دارند.