تعیین دماهای کاردینال و واکنش فتوپریودی مراحل مختلف نموی لاینهای کینوا ( Chenopodium quioa L.) با استفاده از مدلهای خطی و غیرخطی
نویسندگان
1 گروه اگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 گروه اگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 گروه اگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
4 مرکز ملی تحقیقات شوری یزد، ایران
doi
10.22067/agry.2021.69386.1036چکیده
کینوا با نام علمی(Chenopodium quinoa L.) گیاهی یکساله، از خانواده کنوپودیاسه و روزکوتاه است که بهدلیل برخی ویژگیهای خاص خود از جمله مقاومت قابل ملاحظه در برابر طیف وسیعی از تنشهای غیرزنده، مورد توجه قرار گرفته است. دماهای ویژه و طول روزهای ویژه هر مرحله نموی برای ارائه مدل مناسب پیشبینی رشد و نمو گیاهی لازم است. در سالهای 1398 و 1399 آزمایشهای مستقلی شامل 10 تاریخ کاشت در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در شهر یزد انجام شد. تیمار آزمایشی شامل پنج لاین امیدبخش اصلاحشده در مرکز تحقیقات شوری یزد بههمراه رقم تیتیکاکا بود. از واکنش سرعت مراحل نموی به دما و طول روز برای تعیین درجه حرارت ویژه و طول روزهای ویژه مراحل نموی اصلی (سبزشدن، گلدهی و رسیدگی دانه) استفاده شد. برای همه لاینها، دمای پایه (Tb) جوانهزنی بذر کینوا 2/0 تا 57/3 درجه سانتیگراد، دامنه دمایی بهینه برای جوانهزنی 34-25 درجه سانتیگراد، گلدهی 28-21 درجه سانتیگراد و رسیدگیدانه 32-15 درجه سانتیگراد بود. دامنه طول روز برای گلدهی 4/12-4/11 ساعت و رسیدگیدانه 3/12-6/10 ساعت بود. دامنه دمای بهینه برای سه مرحله جوانهزنی، گلدهی و رسیدگیدانه تمام لاینهای مورد مطالعه، بین 20 تا 25 درجه سانتیگراد برآورد شد. نتایج نشان داد که در طول روزهای کمتر از 12 ساعت و دماهای کمتر از 30 درجه سانتیگراد، با افزایش همزمان دما و طول روز سرعت گلدهی بیشتر شد. بهطور کلی، نتایج نشان داد که دما و طول روز اثر جبرانکنندگی بر سرعت گلدهی و رسیدگیدانه دارند.