فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حفظ بقایای گیاهی با حداقل بهم خوردگی خاک می­تواند جایگزین مناسبی برای سوزاندن بقایا بعد از برداشت برنج باشد. بر این اساس و به‌منظور بررسی اثر مدیریت‌های مختلف بقایای برنج بر صفات کمّی و کیفی کلزا (Brassica napus) ، آزمایشی به‌صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح­ پایه بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 98- 1397 در اراضی کشاورزی جهاد کشاورزی شهرستان ایذه واقع در شمال استان خوزستان انجام شد. عامل اصلی مدیریت بقایای برنج در چهار سطح شامل 1- کشت مرسوم و مطابق عرف منطقه 2- کشت در زمین شخم خورده همراه با بقایای برنج 3- کشت در بقایای برنج با ارتفاع 20 سانتی‌متر 4- کشت در بقایای برنج با ارتفاع 40 سانتی‌متر و عامل فرعی سه رقم کلزا شامل رقم 401، 4815 و Okapi بود. نتایج تجزیه واریانس نشان داد، اثر مدیریت بقایای برنج بر ارتفاع بوته، تعداد شاخه در بوته، تعداد خورجین در بوته، تعداد دانه در خورجین، وزن هزار دانه، عملکرد دانه، درصد روغن و درصد پروتئین دانه معنی‌دار بود. اثر نوع رقم بر تعداد خورجین در بوته و عملکرد دانه معنی‌دار بود، ولی در مورد سایر صفات معنی‌دار نبود. اثر متقابل مدیریت بقایای برنج و نوع رقم بر ارتفاع بوته، تعداد شاخه در بوته، تعداد خورجین در بوته، تعداد دانه در خورجین وعملکردانه معنی‌دار، ولی بر وزن هزار دانه، درصد روغن و درصد پروتئین دانه معنی­دار نبود. بیشترین عملکرد دانه (46/2449 کیلوگرم در هکتار) در تیمار کشت در زمین شخم خورده همراه با بقایای برنج در رقم 4815 و کمترین عملکرد دانه (41/1187 کیلوگرم در هکتار) در مدیریت کشت در بقایای برنج با ارتفاع 40 سانتی‌متر در رقم 401 مشاهده شد. بیشترین درصد پروتئین و روغن دانه در تیمار کشت در زمین شخم خورده همراه با بقایای برنج به‌ترتیب به‌میزان 62/21 و 16/48 درصد حاصل شد و در مورد سایر مدیریت­ها تفاوت معنی­داری مشاهده نشد. به‌طور کلی، نتایج نشان داد که استفاده از کشت در زمین شخم خورده همراه با بقایای برنج در بهبود اکثر صفات رشدی و عملکردی کلزا مؤثر بود. ضمناً رقم 4815 در شرایط استفاده از کشت در زمین شخم خورده همراه با بقایای برنج در کلیه صفات مورد بررسی مناسب­تراز رقم 401 و Okapi بود و این رقم در این نوع مدیریت کشت در منطقه توصیه می‌گردد.