بررسی ساختواژی و معنایی پسوند «-گر» در زبان فارسی

نویسندگان

1 استادیار، دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 دانشجوی دکتری دانشگاه سیستان و بلوچستان

3 استادیار، دانشگاه سیستان و بلوچستان

doi
چکیده

این پژوهش پسوند «-گر» زبان فارسی را از نظر ساختواژی و معنایی بر پایۀ داده­هایی از دو گویش زبان کردی بررسی می­کند. در گویش سورانی این پسوند به صورت «-کَر» به کارمی­رود. در گویش هَورامی، ستاک حال فعل کردن، «-کَر» و در گویش سورانی، «-کَ» است. سورانی یک پسوند «-َر» (-{r)، مشابه پسوند -er انگلیسی، نیز دارد که نقش عمده­اش ساخت اسم فاعل و اسم ابزار است. در مورد ساختواژۀ «-گر»، در این نوشتار دو فرضیه مطرح شده­است: نخست اینکه این وند از دو تکواژ مقیّد درست شده­است (ستاک حال فعل کردن+پسوند «-َر»، هر دو در سورانی)؛ دوم اینکه این وند خود به تنهایی ستاک حال فعل کردن در هَورامی است. سپس این دو فرضیه بر پایۀ معنی­شناسی واژگانی لیبر (2004) و (2009) (اسکلت معنایی، بدنۀ معنایی، مشخّصه­های معنایی و اصل هم­نمایگی) به روش توصیفی-تحلیلی ارزیابی و این دستاورد حاصل شده که پسوند «-گَر»، از افزوده­شدن پسوند «–َر» به ستاک حال فعل کردن یعنی «-کَ» به دست آمده­است.