فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زبان فارسی و زبان ترکی آذربایجانی قرنهای متمادی است که در تماس نزدیک با یکدیگر قراردارند، بنابراین طبیعی است که بین این دو زبان برخورد صورت گرفته و بر همدیگر تأثیر گذاشته باشند. پژوهش حاضر درصدد یافتن پاسخ برای دو پرسش زیر است: نخست این که آیا در نتیجۀ این تماسها و برخوردها مدلهای ذهنی گویشوران این دو زبان به هم نزدیک شده­است. و دوم این که آیا مفهوم تابلوی ذهنی پیشنهادی جانسون- لِرد (1983) کارآیی لازم برای بررسی مدل­های ذهنی گویشوران این دو زبان را دارد. بدین منظور نگارندگان سعی دارند مدل­های ذهنی گویشوران فارسی معیار را با مدل­های ذهنی گویشوران گویش میاندوآب (از گویش­های زبان ترکی آذربایجانی) مقایسه کنند. در مرحلۀ گردآوری داده­هاتعداد 234 مصدر مرکب با جزء‌های فعلی «خوردن، زدن، کشیدن و گرفتن» از زبان­ فارسی معیار انتخاب شده و در اختیار بیست گویشور آذری­زبان قرار گرفت. برای هر مصدر مرکب معادلی در ترکی­آذربایجانی انتخاب شد که بیش از نیمی از گویشوران از معادل مورد نظر استفاده کرده بودند. در نهایت، سعی شد مدل­های ذهنی گویشوران فارسی­زبان و آذری­زبان با بهره­جستن از مفهوم تابلوی ذهنی پیشنهادی جانسون- لِرد با یکدیگر مقایسه شوند. در نتیجۀ تحلیل داده­ها مشخص شد که هر چند مشابهت‌های فراوانی بین مدل­های ذهنی فارسی ­زبانان و آذری­زبانان وجود دارد ولی مدل­های ذهنی فارسی‌زبانان پیچیده­تر و گسترده­تر است. در زبان ترکی­ آذربایجانی تمایل به استفاده از مصدر ساده نیز به فراوانی مشاهده می­شود. و دیگر این که مفهوم تابلوی ذهنی پیشنهادی جانسون- لرد دارای نارسایی­هایی است و برای مقایسۀ مدلهای ذهنی گویشوران این دو زبان کارآیی لازم را ندارد.