زمین شناسی، ژئوشیمی و پتروژنز مجموعه نفوذی اشنویه(شمال باختر ایران)

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران.

2 استادیار، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه زمین‏شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه آزاد اسلامی- واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

doi
10.22071/gsj.2013.53696
چکیده

مجموعه نفوذی اشنویه از 3 خانواده نفوذی دیوریت، گرانیت و آلکالی‌سینیت- آلکالی‎گرانیت (آس- آگ) در بخش شمال باختری پهنه سنندج- سیرجان پدید آمده است. بر پایه ویژگی‎های کانیایی و ژئوشیمیایی، سنگ‎های دیوریتی حاصل ذوب بخشی گوشته تحول یافته سنگ‎کره‎ای هستند. خانواده گرانیتی با ویژگی‎های آشکار گرانیت­های نوع S حاصل ذوب بخشی سنگ‎های پلیتی- گری‌واکی هستند. خانواده آس- آگ از دو توده با ترکیب آلکالی‌سینیتی- آلکالی‎گرانیتی و آلکالی‎گرانیت فلورین‌دار که از گرانیت­های نوع A  پرآلومین هستند تشکیل شده است. سنگ‎های این خانواده حاصل ذوب بخشی سنگ‎های کوارتز- فلدسپاری تفریق‎نیافته در دمای بالا بوده‌اند. با توجه به بی‌هنجاری منفی Nb و Ti در نمودارهای چند عنصری و  برپایه نمودار Rb-(Y+Nb)  سنگ‎های دیوریتی در حاشیه فعال قاره‎ایی (VAG) پدید آمده‌اند. با توجه به محیط تشکیل دیوریت­های منطقه و همزمانی تشکیل آنها با سنگ‎های گرانیتی در 100 میلیون سال پیش، به نظر می‌رسد مجموعه نفوذی اشنویه حاصل فرورانش پوسته اقیانوسی نوتتیس به زیر ایران مرکزی است. با بالاآمدن ماگمای مافیک به درون پوسته قاره‌ای و در اثر حرارت آن، پوسته بالایی دچار ذوب بخشی شده و ماگمای خانواده گرانیتی تشکیل شده است. 20 میلیون سال پس از ایجاد سنگ‎های نفوذی دیوریتی و گرانیتی، ماگمای اولیه خانواده سنگ‎های آلکالی سینیتی-‌ آلکالی‌گرانیتی در اثر حرارت ماگمای مافیک و یا در اثر وقفه در فرورانش و کاهش فشار از ذوب سنگ‎های کوارتز- فلدسپاری پوسته پایینی تکوین یافته است.