واکنش گیاهچه‌ای و گیاه کامل تعدادی از لاین‌های امیدبخش گندم نسبت به بیماری زنگ زرد

نویسندگان

1 استادیار پژوهش مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل

2 دانشیار پژوهش بخش تحقیقات غلات، مؤسسۀ تحقیقات اصلاح و تهیۀ نهال و بذر

doi
10.22059/ijpps.2014.53500
چکیده

زنگ زرد گندم با عاملPuccinia striiformis f. sp. triticiبیماری مهمی است که تولید گندم در سراسر جهان را تهدید می‌کند. مقاومت میزبانی، اقتصادی‌ترین روش مدیریت زنگ زرد است. برای این منظور 18 لاین امیدبخش گندم مربوط به اقلیم معتدل همراه با شاهد حساس برای بررسی مقاومت مرحلۀ گیاهچه‌ای و گیاه کامل نسبت به زنگ زرد ارزیابی شد. واکنش گیاهچه‌ای در شرایط گلخانه‌ای با استفاده از نژاد 6E150A+,Yr27ارزیابی شد. واکنش گیاه کامل نیز با اندازه‌گیری شدت نهایی بیماری (FRS) و ضریب آلودگی (CI) تحت شرایط آلودگی طبیعی با دوبار آلودگی مصنوعی ارزیابی گردید. آلودگی مصنوعی با مایه‌زنی اینوکلوم زنگ زرد که دارای ویرولانس بر روی ژن‌هایYr2، Yr6،Yr7،Yr9، Yr22، Yr23، Yr24، Yr25،Yr26، Yr27،  YrAو YrSU بود، انجام گرفت. آزمایش مزرعه‌ای بر پایۀ طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی اردبیل طی سال زراعی 91-1390 انجام گرفت. نتایج این بررسی نشان داد که لاین‌های  M-90-15و M-90-18 همراه با شاهد حساس بیشترین مقدار FRS و CI را داشتند. لاین‌های M-90-2،M-90-4 ،M-90-5 ،M-90-7 ، M-90-8، M-90-13 وM-90-17  در مرحلۀ گیاهچه‌ای حساس و در مرحلۀ گیاه کامل مقادیر پایین FRS و CI را نشان دادند. بنابراین، این لاین‌ها بر اساس نتایج این تحقیق و اطلاعات شجره‌ای آنها درجات متفاوتی از مقاومت پایدار دارند. بقیۀ لاین‌ها که در مرحلۀ گیاه کامل و گیاهچه‌ای مقادیر پایین آلودگی را نشان دادند، به عنوان لاین‌های نیمه‌مقاوم یا مقاوم انتخاب شدند.