فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تفسیر صوفیان از آیات، احادیث، اقوال مشایخ و متون دیگر، چندوچونِ گزینش‌ها و معیارهای تفسیری آنان را در مواجهه با این امور بازنمایی می‌کند. در این میان، کشف‌المحجوب هجویری یکی از کهن‏ترین متون صوفیانه فارسی، منبع حائز اهمیتی در این زمینه به‌شمار می‌آید. نگارنده در این مقاله می‌کوشد ضمن طبقه‌بندی تأویلات هجویری از آیات و احادیث، با برشمردن اصلی‎‌ترین الگوهای تفسیری و عوامل تأثیرگذار در نظام معرفتی وی، میزان وفاداری او به ظاهر متن یا عدول از آن، داشتن گرایش‌های ذوقی، یا وجود جنبه‎‌‌های استدلال‏ورزانه در تأویل و نیز تصرفات ایدئولوژیک وی در تفسیر را نشان ‌دهد. در ادامۀ این جستار، با مقایسۀ الگوهای استنباطی هجویری از آیات و احادیث با چهارچوب‌های اعمال‌شدۀ وی در تأویل اقوال مشایخ صوفیه، میزان هماهنگی، انسجام منظر و هم‌نوایی معرفتی یا بالعکس آشفته‌گرایی او در عرصۀ تفسیر صوفیانه مشخص می‌شود.