تصحیح عباراتی از نفثة‌المصدور با نگاهی انتقادی به تصحیح یزدگردی

نویسندگان

1 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی، قزوین، ایران.

2 دانش‌آموختۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه لرستان، لرستان، ایران.

doi
10.22034/perlit.2025.68665.3839
چکیده

امیرحسن یزدگردی با اتکا به چهار نسخۀ خطی متأخر، نخستین تصحیح انتقادی نفثة‌المصدور را فراهم آورد. با این‌همه، بررسی تطبیقی نسخ یادشده با متن تصحیحی او نشان می‌دهد که کاستی‌هایی در ضبط لغات و ثبت اختلافات نسخ راه یافته‌است. این پژوهش با بهره‌گیری از نسخۀ کتابخانۀ دانشگاه تهران (که یزدگردی مستقیماً بدان دسترسی نداشته) و تحلیل تأثیر تصحیحات قیاسی مجتبی مینوی، این لغزش‌ها را در سه محور اصلی بررسی می‌کند: ۱) ضبط‌های بی‌پشتوانه، ۲) ثبت نادرست اختلاف نسخ، ۳) غفلت از ثبت اختلافات نسخ. نتایج نشان می‌دهد که صورت صحیح برخی عبارات، متفاوت از ضبط یزدگردی است؛ از جمله: «بأسِ این پادشاه ← بأس پادشاه»، «سلطان ألَیسَ ← شیطانِ ألیس»، «جان و جهان ← جانِ جهان»، «لا یَحْصدْ ← لم یحصد» و «پای‌برجای ← پابرجا». در این مقاله، ضمن نقد این موارد، صورت درست عبارات همراه با شواهد نسخه‌های خطی ارائه شده‌است.. . . . . .