فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این تحقیق به‌منظور بررسی اثر شیوه‌های خاک‌ورزی و سطوح مختلف نگهداری بقایای گیاهی بر جمعیّت نماتدهای بیمارگر گیاهی در سیستم تناوبی گندم ((Triticum aestivum L.، جو  (Hordeum vulgare L.)و پنبه  (Gossypium hirsutum L.)به‌مدت پنج سال زراعی (395-1390) در ایستگاه تحقیقات کشاورزی گناباد اجرا شد. آزمایش بر پایه کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی و با سه تکرار انجام شد. روش‌های خاک‌ورزی شامل، خاک‌ورزی متداول (شخم + دیسک + تسطیح + کاشت با بذرکار)، کم خاک‌ورزی (چیزل پیلر یا دیسک + کاشت با بذرکار) و بی خاک‌ورزی (کاشت مستقیم با بذرکار no till) در کرت‌های اصلی و مدیریت بقایای گیاهی شامل تیمار بدون بقایای گیاهی، حفظ 30 درصد و حفظ 60 درصد بقایای محصول سال قبل در کرت‌های فرعی قرار گرفتند. جمعیّت نماتدهای پارازیت گیاهی در هر کرت به‌روش الک و سانتریفیوژ استخراج و با استفاده از کلیدهای معتبر تا سطح جنس یا گونه تشخیص داده شدند و جمعیّت آن‌ها مورد مقایسه قرار گرفت. بر اساس نتایج، نماتد‌های پارازیت شامل نماتد مولد زخم ریشه (Pratylenchus thornei)، نماتد سنجاقی (Paratylenchus spp.)، نماتد مارپیچی (Helicotylenchus spp.)، Geocenamus spp.، نماتد ساقه و پیاز، (Ditylenchus spp.)،Boleodorus spp. ، Tylenchus spp. و Filenchus spp. تشخیص داده شدند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد اثر تیمارهای خاک‌ورزی، نگهداری بقایا و برهم‌کنش خاک‌ورزی و نگهداری بقایا بر جمعیّت اغلب نماتدها و تعداد کل نماتدهای پارازیت گیاهی معنی‌دار نبوده است. اثر خاک‌ورزی بر جمعیّت Boleodorus spp. و برهم‌کنش خاک‌ورزی و نگهداری بقایا بر جمعیّت .Tylenchus spp در سطح پنج درصد معنی‌دار بوده است. بر پایه نتایج این تحقیق، تغییر در عملیات خاک‌ورزی از متداول به کم و بی خاک‌ورزی و حفظ بقایای گیاهی روی سطح خاک در سیستم تناوب زراعی گندم، گندم، جو، پنبه و گندم خطر افزایش جمعیّت نماتدهای مهم بیمارگر گیاهی را افزایش نمی‌دهد و با توجه به مزایای کشاورزی حفاظتی، این سیستم زراعی برای این اقلیم و مناطق مشابه قابل توصیه می­باشد.