معرّفیِ دستنویسِ نویافتۀ هزار حکایت صوفیان و مؤلّفِ آن
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
10.22034/perlit.2025.63928.3726چکیده
کتاب هزار حکایت صوفیان براساسِ سه نسخۀ خطّی تصحیح و در سال ۱۳۸۹ منتشر شد. نسخۀ خطّی چهارم آن نیز در سال ۱۴۰۱ در مقالهای معرّفی گردید. امّا تاکنون نام مؤلّف آن در پردۀ ابهام بودهاست. در گفتار حاضر با شناسایی دستنویس دیگری از این کتاب، بعضی ابهامات مرتبط با این متن روشن میشود. نسخۀ نویافتۀ هزار حکایت صوفیان در کتابخانۀ ملّی ملک با شمارۀ ۱۰۴۴ محفوظ است که به خط نستعلیق است و احتمالاً در سدۀ یازدهم هجری کتابت شدهاست. بنابر این دستنویس، مؤلّف کتاب هزار حکایت صوفیان اسمعیل بن ابیمنصور بن اسمعیل طوسی است که حداقل تا ۵۲۶ق زنده بودهاست. کتاب هزار حکایت صوفیان بهاحتمال قوی در نیمۀ نخست قرن ششم در حدود سالهای ۵۲۵ تا ۵۳۵ق تألیف شدهاست. همچنین بر این نکته تأکید میشود که نسخههای خطّی متأخّر ممکن است از روی نسخههای کهن و معتبری کتابت شده باشند و اطلاعاتی استثنائی در خود داشته باشند و ابهامها یا افتادگیهای نسخههای کهن را جبران و تکمیل کنند و ازاینرو استفاده از آنها در تصحیح متون کارآمد و لازم است. در پایان، با توجّه به پیدا شدن دو نسخۀ خطّی دیگر از کتاب هزار حکایت صوفیان که هرکدام ویژگیها و امتیازات خاصی دارند خصوصاً آنکه افتادگیها و خطاهای متن چاپی را برطرف میکنند و نیز با روشن شدن نام مؤلّف آن، یادآوری میگردد که وقت آن فرارسیدهاست که این متن کهن ارزشمند بار دیگر تصحیح و چاپ و منتشر شود.