بهینه‌سازی مکانی بندهای آبخیزداری جهت کنترل 25، 50 و 75 درصدی سیلاب (مطالعه موردی زیرحوزه‌ای از کشف رود)

نویسندگان

1 استادیار دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشجوی کارشناسی ارشد آبخیزداری دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه فردوسی مشهد

3 کارشناس آموزشی دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه فردوسی مشهد

doi
10.22059/ijswr.2016.59330
چکیده

آمار سیل در ایران نشان‌دهنده وقوع فزاینده خسارت در طی دهه‌های اخیر بوده است. یکی از راهکارهای کنترل خسارت‌های سیل احداث بندهای آبخیزداری می‌باشد. ازآنجایی‌که بندهای آبخیزداری با ذخیره کردن مقداری از حجم سیلاب باعث کاهش حجم و ارتفاع پیک سیل در پایین‌دست می‌گردند، این پژوهش باهدف بهینه‌سازی مکانی این بندها انجام‌گرفته است. بدین منظور اقدام به مکان‌یابی بندهای سنگی‌ملاتی مرتفع دریکی از زیرحوزه‌های کشف رود گردید. در ادامه با محاسبه حجم سیل و حجم مخازن سازه‌های مذکور، بهینه‌سازی تعداد و مکان بندها برای نیل به اهداف مختلف انجام گردید. با توجه به اینکه حوزه مذکور یک حوزه کوهستانی می‌باشد، بهترین حالت و توان حوزه در کنترل سیلاب زمانی در نظر گرفته شد که سازه‌های اولویت یک و دو احداث می‌شوند و اهدافی که مستلزم ساخت سازه‌هایی بیشتر از آن باشد، توصیه نمی‌گردد. بر این اساس و با انتخاب سازه‌هایی با اولویت یک و دو بندهای آبخیزداری پیشنهادشده در منطقه موردمطالعه توان کنترل 50 درصدی سیلاب با دوره بازگشت 50 و 100 ساله و کنترل 75 درصدی سیل در دوره بازگشت 50 ساله را دارد.