ماندگار، رقم جدید یونجه با عملکرد علوفه و پایداری مطلوب و مناسب برای کشت در مناطق سرد و معتدل سرد

نویسندگان

1

2

3 دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله

4

5 دانشگاه گیلان

6

7 دانشگاه صنعتی سهند

8

9 دانشگاه آزاد اسلامی

10

11

12

doi
10.22092/rafhc.2025.366631.1347
چکیده

اصلاح ژنوتیپ‌ها با عملکرد علوفه بالا و با سازگاری عمومی یا خصوصی به مناطق عمده تولید علوفه کشور، نقش بسزایی در پایداری تولید علوفه یونجه در کشور دارد. یونجه رقم ماندگار ( KFA6 ) حاصل اصلاح ژنوتیپ گله ‏بانی از جمعیت قره یونجه است. این ژنوتیپ، از سال 1389 در دو مرحله تحت گزینش توده‏ای قرار گرفت. ژنوتیپ اصلاح‌شده ( KFA6 )، حاصل از گزینش در یک محیط ایزوله کشت شد و تلاقی پلی‌کراس بین کلیه بوته‌ها انجام شد. آزمایش مقایسه عملکرد مقدماتی ژنوتیپ اصلاح شده ( KFA6 ) با 31 ژنوتیپ از جمله ژنوتیپ اولیه گله ­بانی به‏ مدت دو سال (1391 و 1392) در کرج انجام شد. متوسط عملکرد علوفه خشک ژنوتیپ اصلاح‌شده KFA6 بدون اختلاف معنی‌دار در سطح احتمال پنج درصد از میانگین 31 ژنوتیپ و نیز متوسط عملکرد ژنوتیپ اولیه گله ­بانی و ژنوتیپ ­های منشأ قره یونجه بیشتر بود. برای مقایسه عملکرد علوفه و تعیین سازگاری (ارزش زراعی)، ژنوتیپ اصلاح‌شده KFA6 به‏ همراه نه ژنوتیپ غالب مناطق سرد و معتدل سرد کشور، در پنج منطقه کرج، تبریز، خوی، بروجرد و مشهد طی سال‏ های 1395 الی 1397 مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که ژنوتیپ اصلاح‌شده KFA6 با میانگین مجموع عملکرد علوفه خشک سالیانه 14 تن در هکتار، 2/36 تن در هکتار نسبت به ژنوتیپ اولیه گله­ بانی افزایش عملکرد داشته و هم‏چنین بر اساس آماره پایداری برتری محاسبه شده با مقدار 2/62، ژنوتیپی پایدار نسبت به متوسط ژنوتیپ ­ها بود. مقادیر پروتئین خام ( CP )، فیبر نامحلول در شوینده اسیدی ( ADF )، فیبرخام ( CF ) و خاکستر کل در ژنوتیپ اصلاح‌شده KFA6 بدون اختلاف معنی‌دار در سطح احتمال پنج درصد، به‏ ترتیب برابر با 18/75، 34/8، 39/49 و 7/42 درصد به‏ دست آمد. نتایج آزمایشات تکمیلی نشان داد که ژنوتیپ اصلاح‌شده KFA6 با میانگین 185/7 کیلوگرم در هکتار در سال تثبیت بیولوژیکی نیتروژن، میانگین بهره‏ وری آب بر اساس عملکرد علوفه خشک و زیست‏ توده کل در شرایط آبیاری کامل به‏ ترتیب برابر با 1/10 و 1/69 کیلوگرم بر متر مکعب آب مصرفی، و تحمل بالاتر به بیماری ویروس موزاییک یونجه، در مقایسه با ژنوتیپ ‏های بومی دیگر برتر بود. با توجه به مجموع نتایج، این ژنوتیپ با نام ماندگار مخصوص کشت در مناطق سرد و معتدل سرد نام‏گذاری و معرفی شد.