فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقاله پیش‌رو، مناقشه بر چند فراز، از تفسیر فاضل مقداد پیرامون «محاربه» تدوین گردیده؛ با این پرسش که چرا این فقیه و مفسّر بزرگ بر آن است که «محاربه الله... عند الفقهاء کل من جرّد السلاح لإخافة الناس... من‌اهل الریبه کان او لم‌ یکن... فهو محارب» از جمله مناقشه بر عبارت «عند الفقهاء» است، با این وصف که می‌دانیم، جمع محلای به «ال» افادۀ عموم می‌کند، یعنی کل فقها نظرشان چنین است. پس از بررسی آثار فقها گذشته، از جمله شیخ مفید، شیخ الطائفه و شاگردان ایشان تا به فقهای معاصرِ خود فاضل مقداد، مشاهده می‌شود که نظرات مغایر و مخالف با بیان ایشان، درباره قید «اهل الریبه کان او لم‌ یکن» در کتب فقهی گذشته، وجود دارد، بلکه برخی از فقهای گذشته به‌وضوح اعلام کرده‌اند که محارب، کسانی هستند که اهل «دغاره» و «ریبه» باشند و مفهوم لغوی این قید نیز با عنوان «أشقیاء» تفسیر می‌گردد. فقهای متعددی از ابهامات موجود در قید مذکور و مدخلیت یا عدم مدخلیت آن انتقاد کرده‌اند. ازآنجایی‌که این منبع فقهی به‌عنوان مرجع مهم در ارتباط با اصل 167 قانون اساسی مورد رجوع قرار می‌گیرد، ضروری است که این نقدها در چارچوب تفسیر مضیّق از عبارت مجرمانه در ماده 279 قانون مجازات اسلامی مورد بررسی و اصلاح قرار گیرد؛ بنابراین، نتیجه این تحقیق توصیه به اصلاح ماده 279 قانون مجازات اسلامی است. نوشتار حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با ابزار کتابخانه‌ای استفاده کرده است.