فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تنش‌های زیستی ازجمله خشکی بر میزان تولید متابولیت‌های ثانویه به‌ویژه استرول‌های گیاهی (فیتواسترول‌ها) اثر می‌گذارد. در بین فیتواسترول‌های موجود در کدوی تخم‌کاغذی، بتاسیتوسترول از مهمترین مواد مؤثره در آن است که خواص دارویی زیادی نیز دارد. در این مطالعه، اثر پنج سطح تنش خشکی بر روی میزان تولید روغن بذر و فیتواسترول‌های موجود در آن در سه ژنوتیپ و رقم استریاکای کدوی تخم‌کاغذی (Cucurbita pepo L.) مطالعه شد. تجزیه فیتواسترول‌ها با استفاده از GC/MS نشان داد که افزایش میزان تنش خشکی اثر منفی بر میزان تولید روغن حاصل از بذر رسیده کدوی تخم‌کاغذی داشت ولی فیتواسترول‌های تشکیل‌دهنده روغن به‌ویژه بتاسیتوسترول افزایش یافتند و این افزایش در رقم استریاکا (Styriaca) از بقیه ژنوتیپ‌ها بیشتر بود. برای تأیید این نتایج، 30-15 روز بعد از گلدهی دانه‌های آن برداشت و میزان بیان ژن‌های SQS، PP2A، SMT2، ERG26 و Cycloartenol synthase درگیر در مسیر سنتز فیتواسترول‌ها بررسی شد. نتایج مشخص کرد که در بین سطوح مختلف تنش خشکی و ژن‌های مورد مطالعه، در سطح دیم‌کاری ژن‌ها بالاترین میزان بیان را داشته و در آن بازه زمانی، عمده فعالیت مسیر سنتز استروئیدها در کدوی تخم‌کاغذی مسیر سنتز بتاسیتوسترول و استیگماسترول است.