بهینه‌سازی مصرف کود نیتروژن و آب در چغندرقند (Beta vulgaris L.) با استفاده از مدل‌سازی سطح- پاسخ

نویسندگان

1 بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات،آموزش وترویج کشاورزی، همدان، ایران.

2 بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش وترویج کشاورزی، همدان، ایران.

3 مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

doi
10.22067/jag.v13i1.79767
چکیده

هدف از انجام تحقیق حاضر، بهینه‌سازی منابع کود نیتروژن و آب در چغندرقند (Beta vulgaris L.) در شرایط آب‌وهوایی همدان با استفاده از روش سطح- پاسخ بود. برای این منظور، داده‌های مورد نیاز از منابع موجود استخراج و در قالب طرح مرکب مرکزی بهینه‌سازی در شرایط آب‌وهوایی همدان انجام گرفت. سطوح بالا و پایین کود نیتروژن و آبیاری به‌ترتیب 0 و 240 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار و 8000 و 14000 متر‌مکعب در هکتار بودند. نتایج ارزیابی مدل بر اساس شاخص­های آماری نشان داد که مدل از دقت قابل قبول و معنی‌داری برای شبیه‌سازی صفات چغندرقند برخوردار بود، به‌طوری‌که مقدار شاخص RMSE برای تمام صفات مورد ارزیابی کمتر از هشت درصد به‌دست آمد. برای بهینه‌سازی از دو روش هم‌پوشانی لایه‌ها و حل عددی استفاده شد. بر اساس روش هم‌پوشانی لایه‌ها، میزان مصرف 9500 تا 12000 متر‌مکعب آب در هکتار و کاربرد 110 تا 130 کیلوگرم نیتروژن در هکتار به‌عنوان بهینه مصرف آبیاری و کود نیتروژن برآورد گردید. در روش حل عددی نیز کاربرد 133 کیلوگرم کود نیتروژن در هکتار به‌همراه 10667 متر‌مکعب آب به‌عنوان مقادیر بهینه تیمارها شبیه‌سازی شد. بر اساس مقادیر بهینه پیشنهادی توسط مدل در روش حل عددی، میزان عملکرد ریشه، شکر و شکر سفید، میزان نیتروژن مضره، کارایی مصرف آب و نیتروژن به‌ترتیب معادل 1/80 تن در هکتار، 94/14 تن در هکتار، 49/12 تن در هکتار در هکتار، 56/2 میلی اکی‌والان در 100 گرم، 39/1 کیلوگرم شکر بر متر‌مکعب آب و 24/74 کیلوگرم شکر بر کیلوگرم نیتروژن برآورد شد.