کاربست قاعده فقهی امتناع با سوءاختیار در فرایند اقناع دینی با تأکید بر قرآن کریم

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته علوم قرآنی، دانشگاه قرآن و حدیث قم

2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه قرآن و حدیث

3 استادیار گروه فرهنگ و رسانه دانشکده شهید محلاتی قم

doi
10.22091/rcjl.2024.10838.1059
چکیده

اقناع، هدف علم ارتباطات و قرآن، شریف‌‌ترینِ گونۀ ارتباط است. هدف نهایی از اقناع، رسیدن به کُنش از راه‌بینش و گرایش است. شرط اصلی اقناع دینی، در معرض پیام دینی قرارگرفتن مخاطب است. یکی از قواعد مهم فقهی، امتناع از سوءاختیار مکلف هست که نافی رفع عقوبت محذوریت‌‌های اختیاری در مسیر انجام تکلیف دینی است. پژوهش پیش‌رو از طریق گردآوری اطلاعات کتابخانه‌‌ای و با روش توصیفی تحلیلی به دنبال پاسخ به این پرسش است که مفهوم و کاربست قاعدۀ «امتناع از سوءاختیار مکلف» در اقناع دینی چیست؟ قاعدۀ امتناع در کلام و اصول فقه و فقه کاربرد دارد و پشتوانۀ نقلی و عقلی دارد و کاربست آن بسیار گسترده است. در مسئله اقناع دینی با تأکید بر قرآن کریم می‌‌توان کاربست این قاعده را در دو حوزۀ فردی و اجتماعی تقسیم‌‌بندی نمود که مسائلی همچون «انصات» می‌‌تواند در حوزۀ فردی مقوم به این قاعده باشد. براین‌اساس، دایرۀ «انصات» از سکوت به استماع، توسعه خواهد یافت.