فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شیل­های سیاه محدوده معدن متروکه آنتیموان آغ­دره بالا واقع در شمال‌باختر تکاب، دارای غلظت­های بالایی از عناصر بالقوه سمناک به‌ویژه آرسنیک ( ppm11883- 4403)، آنتیموان (ppm1022- 405) و جیوه ( ppm58 - 30) هستند. محاسبه ضریب غنی­شدگی عناصر نشان داده است که در طول هــوازدگی بعضـی عناصـر مانند As،Sb ، Hg،Zn ،U ،Sr، Ni،V ، Co، Cu ، Mo، Ni و Zr دچار تهی‌شدگی و عناصری همچون Pb ،Th ،Ga ،Rb و Ta دچار غنی‌شدگی شده­اند. نتایج محاسبات موازنه جرم نیز نشان داده است که بالاترین میزان آزاد شدن عناصر به ترتیب به Cd ،Zn ،U ،Sr ،Ni ،V ،Cu ،As ،Mo ،Tl ،Zr ،Hg و Sb تعلق دارد. با توجه به میانگین غلظت عناصر بالقوه سمناک در سنگ­های غیرهوازده (سالم) و تناژ محاسبه‌شدة رخنمون­های­ شیل­ سیاه، بیشترین مقدار وزنی آزاد شده عناصر به ترتیب به As ،Sb ،Sr ،Zn ،Ni ،V ،Zr ،Cu ،U و Hg تعلق دارد. با توجه به بررسی­های انجام شده، می­توان نتیجه گرفت که شیل­های­ سیاه هوازده در محدوده معدن متروکه آنتیموان آغ­دره بالا، نقش اساسی در ایجاد آلودگی زمین­زاد در محیط­های پایین­دست داشته­اند.