ارزیابی پایداری عملکرد دانه لاینهای امیدبخش گندم دوروم(Triticum turgidum L. var. durum) در مناطق معتدل ایران
نویسندگان
1 بخش تحقیقات غلات، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
2 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران
3 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران
4 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران
5 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران
doi
10.22067/jag.v12i2.85729چکیده
مطالعه اثر متقابل ژنوتیپ× محیط و پایداری عملکرد دانه ارقام در شرایط محیطی مختلف از اهمیت ویژهای در برنامههای بهنژادی گندم (Triticum aestivum L.) برخوردار است. بهمنظور مطالعه سازگاری و پایداری لاینهای امیدبخش گندم دوروم، آزمایشی با تعداد 18 لاین بههمراه دو رقم شاهد (گندم دوروم هانا و نان پارسی) به مدت دوسال زراعی (96-1395 و 97-1396) در چهار ایستگاه تحقیقاتی (کرج، کرمانشاه، نیشابور و اصفهان) در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با چهار تکرار انجام شد. نتایج تجزیه واریانس مرکب دادهها نشان داد که حدود 70 درصد از کل تغییرات مربوط به اثر محیط، 7/1 درصد مربوط به اثر ژنوتیپ و 5/13 درصد مربوط به اثر متقابل ژنوتیپ×محیط بود. بررسی بایپلات چندضلعی منجر به شناسایی ژنوتیپهای مناسب در هر مکان شد. محیط کرج به شرایط محیط ایدهآل نزدیک بود. بررسی همزمان پایداری و عملکرد ژنوتیپها با استفاده از بایپلات مختصات محیط متوسط نشان داد که ژنوتیپهای G2، G1 و G18 جزء ژنوتیپهای برتراز نظرعملکرد و پایداری بالا بودند. نتایج نشان داد که لاین G18 میتواند در قیاس با رقم شاهد هانا (G1) به عنوان لاین امیدبخش مطلوب از نظر عملکرد و پایداری در نظر گرفته شود و به عنوان لاین مناسب جهت معرفی در اقلیم معتدل کشور مورد توجه قرار گیرد.
