فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

میرزا محمّدرضا چلبی تبریزی؛ از سخنوران ایران و از فارسی‌گویان توانای آذربایجان در سدۀ یازدهم هجری و از مصاحبان و دوستان صائب تبریزی است. تذکره‌‌های عصر صفوی، عمدتاً اطّلاعات یکسان، پراکنده‌، آشفته و غیرمنسجمی دربارة صاحب ترجمه به دست می‌دهند. همین قدر دانسته است که او به عنوان یکی از فارسی‌گویان آذربایجان در عصر صفوی، همچون بسیاری از سخنوران همروزگار خود، رحل اقامت‌ در دیار هندوستان افکنده و در آن دیار قرابتی با دربار ذوالفقارخان؛ حاکم دست نشانده گورکانیان هند در قندهار به هم رسانیده است. تنها اثر باقیمانده از این سخنور گمنام آذربایجان، دیوان اشعار او شامل 483 غزل، 94 رباعی، 50 تک بیت و یک قصیده است که تاکنون اقدامی برای تصحیح آنها صورت نگرفته است. باید گفت آثار گویندگان شعر فارسی، به دلیل دامنة وسیع و کارکرد گستردة آن، در طول زمان‌های مختلف، دچار تغییر شده است. یکی از این آثار ارزشمند، دیوان اشعار چلبی تبریزی است. از مجموعه اشعار چلبی، چهار نسخه خطی در کتابخانه ملّی ایران، کتابخانة مجلس شورای اسلامی، کتابخانة آیت‌الله‌العظمی گلپایگانی قم و نسخة انستیتوی آثار خطی تاجیکستان موجود است. همچنین جُنگ خطّی سفینة صائب متضمّن تعدادی از سروده های پراکنده این شاعر است. معرّفی احوال و آثار این شاعر گمنام شعر فارسی به جامعة ادبی و شناساندن نسخه های خطّی موجود از دیوان اشعار او، به همراه بررسی و تبیین مختصات سبکی و ویژگی های زبانی و ادبی شاعر و ارائه شواهدی از نشانه های سبک هندی در آثار او، مهمترین رسالت‌ این پژوهش تلقی می‌شود.