نسخه‌شناسی حماسۀ ناشناختۀ جمشیدنامه

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

doi
10.22034/perlit.2022.50949.3297
چکیده

جمشیدنامه، یکی از حماسه‌های منثور بی‌سابقۀ ادب فارسی است که گزارش بدیع آن منحصر بر احوال جمشید پیشدادی بوده و از این منظر، می‌توان آن را در شمار روایت‌های مستقلّی نظیر: گرشاسپ‌نامه و کوش‌نامه قرار داد که با فراز و فرودهای زندگی یکی از شخصیّت‌های اساطیری ایران مرتبط است. راوی جمشیدنامه کوشیده تا بر برهه‌ای تاریک و مبهم از زندگانی جمشید متمرکز شود که تمامی منابع ادبی و تاریخی در رابطه با گزارش آن معطّل مانده‌اند. آن‌چه از جمشید در شاهنامه و دیگر آبشخورها ذکر شده، بیشتر بر عصر پادشاهی، زوال و قتل جم به فرمان ضحّاک محدود شده‌ است، امّا جمشیدنامه برخلاف دیگر منابع، به طور مشخّص، تنها به وقایع پیش از رویارویی جمشید با ضحّاک نظر داشته و توصیف راوی از زندگی شگفت جمشید، دورۀ زمانی کودکی تا پادشاهی او بر هفت‌اقلیم را در بر می‌گیرد. پژوهش حاضر، برای نخستین بار به روش استقرایی بر آن شده تا ضمن معرّفی حماسۀ جمشیدنامه، مشخّصات دست‌نویس‌های فارسی، ترکی، اردو و دیگر نسخ هم‌نام ناشناختۀ آن را بررسی کند.