فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرایند پخش آلاینده‏ها در کانال‏های روباز، به دلیل نقش آن‌ها در انتشار آلودگی‌ زیست‌محیطی، بسیار مهم است. در این پژوهش آزمایشگاهی، تأثیر دبی و ضریب زبری‏های مختلف بر ضریب پخشیدگی عرضی و حداکثر طول پخشیدگی در یک کانال با مقطع سهمی بررسی شد. سه سطح ضریب زبری مانینگ تقریبی 02/0، 04/0، و 06/0 و سه سطح دبی تقریبی 5، 10، و 15 لیتر بر ثانیه در نظر گرفته شد. کلرید سدیم به منزلة مادة ردیاب در بالادست جریان تزریق و غلظت کلرید سدیم پخش‌شده در آب همراه نیمرخ سرعت در هشت مقطع به فاصلة 3، 4، 5، 6، 7، 8، 9، و 5/9 متری از بالادست اندازه‏گیری شد. نتیجة آزمایش‌ها مقادیر ضریب پخشیدگی عرضی را بین 23/0 تا 56/0 سانتی‌متر مربع بر ثانیه و طول پخشیدگی را 108 تا 170 متر برای سطوح مختلف ضریب زبری و دبی نشان داد. در ضریب زبری‏های ثابت، با افزایش دبی ورودی، طول پخشیدگی افزایش و در دبی‏های ورودی ثابت با افزایش ضریب زبری طول پخشیدگی کاهش یافت. به دلیل تأثیر شکل مقطع کانال بر نیمرخ سرعت، معادلة ضریب پخشیدگی عرضی برای سطوح ضریب زبری و دبی درنظرگرفته‌شده در این پژوهش به صورت غیر خطی به دست آمد. همچنین، معادله‏ای برای حداکثر طول پخشیدگی در کانال سهمی‌شکل ارائه شد.