اثر سه سال آتش‌سوزی متوالی بر برخی از ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی یک خاک جنگلی در اطراف دریاچه زریوار مریوان

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی‏ ارشد گروه جنگل‏داری دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه کردستان، سنندج

2 استادیار گروه جنگل‏داری و مرکز پژوهش و توسعة جنگل‏داری زاگرس شمالی، دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه کردستان، سنندج

3 استادیار، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج

4 دانشیار گروه جنگل‏داری و مرکز پژوهش و توسعة جنگل‏داری زاگرس شمالی، دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه کردستان، سنندج

doi
10.22059/ijswr.2015.56744
چکیده

این پژوهش به منظور بررسی اثر سه سال آتش‏سوزی متوالی بر برخی ویژگی‏های فیزیکی و شیمیایی خاک سطحی (0ـ 5 سانتی‏متر) و خاک زیر‏سطحی (5ـ 10 سانتی‏متر) در جنگل تپه درویش واقع در اطراف دریاچۀ زریوار مریوان انجام شد. تیمار شاهد نیز با شرایط یکسان در کنار منطقة سوخته و بدون اثر آتش‏سوزی انتخاب شد. از منطقة سوخته و شاهد هر یک سه نمونة تصادفی مرکب، از دو عمق یادشده، برداشته شد. نمونه‏ها برای بافت خاک، pH، هدایت الکتریکی (EC)، ظرفیت تبادل کاتیونی (CEC)، کربن آلی کل، نیتروژن کل و نیتروژن نیتراتی (NO3--N) و آمونیومی (NH4+-N)، فسفر، پتاسیم، کلسیم، و منیزیم قابل دسترس و همچنین کربنات کلسیم معادل (TNV) با استفاده از روش‏های استاندارد تجزیه شدند. نتایج نشان داد به طور عموم آتش‏سوزی بر ویژگی‏های بررسی‏شدة خاک سطحی بیشترین اثر و بر خاک زیر‏سطحی اثری میانه دارد. هدایت الکتریکی و TNV با بیشترین میزان در خاک سوخته تغییرات شایان توجه از خود نشان دادند. همچنین، میزان قابل دسترس نیتروژن، پتاسیم، فسفر، کلسیم، و منیزیم پس از آتش‏سوزی افزایش یافت؛ در حالی که CEC در خاک سوخته‏شده در مقایسه با خاک شاهد بدون تغییر باقی ماند. میزان pH و مقدار کربن و نیتروژن کل خاک نیز افزایش اندکی در خاک سوخته‏شده از خود نشان دادند. همچنین بافت خاک با نشان دادن میزان کمتر رس در خاک سوخته‏شده سبک شد. در مجموع، نتیجه گرفته شد که آتش‏سوزی بر ویژگی‏های فیزیکی و شیمیایی خاک اثر چشمگیری دارد و سبب کاهش کیفیت خاک اراضی جنگلی می‏شود.