مطالعه نقش مؤثر برخی متابولیت‌های باکتری‌های سودوموناس فلورسنت در کنترل نماتود ریشه گرهی Meloidogyne javanica روی گوجه‌فرنگی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه ادیمی زابل

2 استادیار دانشگاه ولی‌عصر(عج) رفسنجان، رفسنجان

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج

4 دانشیار، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج

5 استادیار دانشگاه ادیمی زابل

doi
چکیده

یکی از توانایی‌های باکتری‌های فلورسنت سودومونادس ترشح متابولیت‌هایی از قبیل سیانید هیدروژن، پروتئاز، سالیسیلیک‌اسید و سیدروفور است که این مواد از رشد بیمارگرهای موجود در خاک جلوگیری می‌کنند. برای سنجش توانایی و میزان تولید این مواد توسط برخی استرین‌های موجود (Pseudomonas fluorescens و نیز P. aeruginosa)، یکسری آزمون‌ها انجام گرفت. در محیط کشت مربوط به هر آزمون، استرین‌های P. aeruginosa 7NSK2، UTPF92 و UTPF86 به ترتیب بیشترین میزان سیانید هیدروژن، پروتئاز و سالیسیلیک اسید را تولید کردند. استرین‌های مذکور، در آزمون آزمایشگاهی (اثر مستقیم سوسپانسیون باکتری علیه نماتود در تشتک‌های 96 چاهک) عامل بیشترین میزان مرگ و میر لارو سن دوم (بیش از 70%) و عدم تفریخ تخم (بیش از 60%) نماتود بودند (01/0P?). در آزمون گلخانه ای، نشاهای سه هفته ای گوجه‌فرنگی رقم ارلی اوربانا به گلدان‌های حاوی 300 گرم خاک سترون انتقال داده شد و یک هفته بعد، یک میلی‌لیتر سوسپانسیون باکتری از استرین‌های مورد نظر به غلظت CFU/ml 109 ×1/2-9/1 در 30 میلی‌لیتر آب مقطر سترون ریخته شد و به خاک هر گلدان اضافه گردید. دو روز بعد از مایه‌زنی باکتری، اطراف هر نشاء 2000 لارو سن دوم نماتود Meloidogyne javanica اضافه شد. چهل و پنج روز بعد از مایه‌زنی نماتود، برخی از شاخص‌های رشد (وزن خشک ریشه و اندام هوایی، وزن تر اندام هوایی، طول ریشه و ساقه) و شاخص‌های بیماری (تعداد و قطر گره،‌ جمعیت نماتود در خاک و ریشه و جمعیت اندوفیت باکتری) در نشاها اندازه‌گیری شدند. این تحقیق بر اساس طرح آماری کاملاً تصادفی با 10 تیمار و پنج تکرار تنظیم شد. در ریشه‌های مایه‌زنی شده با استرین‌های P. aeruginosa 7NSK2 و UTPF86 نسبت به شاهد آلوده، بیشترین میزان رشد گیاه (63% افزایش وزن خشک) و به ترتیب کمترین میزان نفوذ نماتود به ریشه (55% کاهش) و کمترین تعداد گره (53% کاهش) مشاهده شد (05/0P?). استرین UTPF86 در مقایسه با سایر استرین‌های به کار رفته در آزمایش، بهترین کنترل‌کننده نماتود مذکور بود (05/0P?).