فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تشریح مفاهیم شیعی در قالب گفتمانی منظم و هدفمند، موجب رشد و گسترش نگرش­هایی خاص در سطح جامعه شده و مطبوعات در تقویت این قالب­های اندیشه­ای در ذهن مخاطبان نقش ویژه­ای برعهده داشته­اند. عقاید و تاریخ تشیع به‌مثابهٔ بستری که دربردارندهٔ مفاهیم شیعی بوده، ناظر بر شرایط جامعه و فضای تولید این‌گونه مضامین، هماره پیامدها و نتایج تازه­ای در اختیار گذاشته است. پژوهش حاضر درصدد تبیین مفاهیم مندرج در یکی از مهم­ترین مجلات حوزویِ پیش از انقلاب با عنوان «درس­هایی از مکتب اسلام» بوده و به خوانشی تازه از مفاهیم شیعی، ناظر بر شرایط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی پانزده سال پایانی دورهٔ حکومت پهلوی مبادرت کرده است. بدین‌روی برای روشن کردن اهدافِ تولیدکنندگان متون در مجلهٔ مذکور، از روش «تحلیل محتوا» و با رویکردِ «توصیفی ـ تحلیلی» بهره برده و تحلیل داده­های کمّی مفاهیم پُربسامدی مانند «امام علی†، مهدویت، تقیه، سقیفه، غدیر، شعر و امامان، امامت، انتظار» و نیز مضامینی همچون «قیام فخ، علم امام، آیهٔ ولایت و مباهله» را که تراز توجه نسبت به آنها کمتر بوده، در اختیار قرار داده است. یافته­های کیفی نیز در سه محور بر پایهٔ تلفیقی از مفاهیم پُربسامد و مضامین کم‌تکرار، مدلول­های اعتقادی و تاریخی را با هدف ارتقای سطح درک مخاطبان ترویج کرده است. همچنین بینش سیاسی شیعه، مرزبندی عقیدتی و پاسخ به شبهات نیز ابعاد دیگر استنباط شده از اجماعِ وجه کمّی و کیفی بوده که قابل پیگیری است.