اثرات کاربرد کودهای بیولوژیک و مقادیر متفاوتی از انواع کود اوره در شرایط تنش کم آبی بر عملکرد، کارایی مصرف نیتروژن و مواد مؤثره گیاه دارویی گل ‎همیشه بهار (Calendula officinalis L.)

نویسندگان

1 استاد، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

2 استادیار، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران

3 دانشجوی دکترای زراعت، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران

4 دانشیار، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران

5 استادیار، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران.

doi
10.22092/ijmapr.2018.120390.2234
چکیده

به‎منظور ارزیابی اثرات کاربرد کودهای بیولوژیک و مقادیر متفاوتی از انواع کود اوره تحت تنش کم‎آبی بر عملکرد، کارایی مصرف نیتروژن و مواد مؤثره در گیاه دارویی گل ‎همیشه‎بهار (Calendula officinalis L.)، آزمایشی طی دو ‎سال زراعی (1395-1394 و 1396-1395) در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین-پیشوا اجرا شد. آزمایش به‎‎صورت اسپلیت پلات در قالب طرح پایه بلوک‎های کامل تصادفی در سه تکرار انجام گردید. تیمارهای آزمایشی شامل سطوح کم‎آبی به‎عنوان عامل اصلی در دو سطح، عدم ‎تنش کم‎آبی (شاهد) و قطع آبیاری در مرحله غنچه‌دهی، همچنین سطوح کود بیولوژیک در چهار‎ سطح به‎عنوان عامل‎فرعی (عدم‎‎مصرف (شاهد)، کاربرد ازتوباکتر ‎(کروکوکوم)، کاربرد آزوسپیریلوم ‎(برازیلنس) و تلفیق ازتوباکتر و آزوسپیریلوم بود. انواع کود اوره نیز در چهار‎ سطح به‎عنوان عامل فرعی‎فرعی شامل عدم‎مصرف (شاهد)، مقدار توصیه شده کود اوره با پوشش گوگردی (175 کیلوگرم در هکتار براساس توصیه کودی)، 75‎% مقدار توصیه شده کود اوره با پوشش گوگردی (131 کیلوگرم در هکتار) و مقدار توصیه شده کود اوره بدون پوشش (فرم رایج منطقه) به‎میزان 175 کیلوگرم در هکتار بود. نتایج نشان داد که قطع آبیاری در مرحله غنچه‎دهی منجر به کاهش عملکرد گل، عملکرد بیولوژیک، میزان نیتروژن، کارایی استفاده از نیتروژن (کارایی زراعی) و کارایی جذب نیتروژن گردید. اما منجر به افزایش کارایی مصرف نیتروژن، آلفا‎-کادینول و مورولول شد. همچنین در هر دو سال آزمایش کاربرد تلفیق ازتوباکتر و آزوسپیریلوم به همراه مقدار توصیه شده کود اوره با پوشش گوگردی منجر به افزایش میزان آلفا‎-کادینول گردید. بیشترین میزان کارایی استفاده از نیتروژن در شرایط عدم‎تنش کم‎آبی و استفاده از کود بیولوژیک تلفیق ازتوباکتر و آزوسپیریلوم و کاربرد 75‎% مقدار توصیه شده کود اوره با پوشش گوگردی بدست آمد. در سال دوم عدم ‎تنش کم‎آبی و استفاده از کود بیولوژیک تلفیق ازتوباکتر و آزوسپیریلوم با مقدار توصیه شده کود اوره با پوشش گوگردی نیز منجر به کاهش معنی‎دار کارایی مصرف نیتروژن گردید. در سال اول و دوم نیز عدم‎ تنش کم‎آبی و کاربرد تلفیق ازتوباکتر و آزوسپیریلوم و مقدار توصیه شده کود اوره با پوشش گوگردی منجر ‎به افزایش عملکرد‎ گل و عملکرد بیولوژیک شد.