دیرینه بوم‌شناسی پالینومورف‎های دونین پسین، جنوب باختر دامغان

نویسندگان

1 گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه تربیت معلم، تهران، ایران.

2 گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه تربیت معلم، تهران، ایران

doi
10.22071/gsj.2011.55000
چکیده

توالی‌های دونین بالایی در اطراف دروار، جنوب باختر دامغان، از تناوب کنگلومرا، کوارتزیت، ماسه‎سنگ، سیلتستون و شیل همراه با میان‏لایه‏هایی از نهشته‎های کربناتی تشکیل شده‎اند که با ناپیوستگی فرسایشی بر روی رسوبات اردوویسین و به‏صورت تدریجی زیر سنگ‏های کربنیفر زیرین (سازند مبارک) قرار دارند. انواع براکیوپودها، تریلوبیت‏ها، گاستروپودها،  مرجان‌ها، خارپوستان، و کونودونت‎ها همراه با مجموعه متنوعی از پالینومورف‎ها، به‎ترتیب فراوانی، شامل اسپورهای بیشتر ترایلت و میکروفیتوپلانکتون‎های دریایی (سیست جلبک‌های سبز و آکریتارک‏ها) با حفظ‌شدگی خوب در رسوبات سازند جیرود در برش چینه‎شناسی دروار وجود دارند. افزون بر این، اسکولوکودونت‎ها با تنوع و فراوانی نسبی بسیار کمتر در  برخی از نمونه‌های برش مورد مطالعه دیده می‌شوند، اما نمونه‎ای از کیتینوزوآها در این رسوبات مشاهده نشده است. بر اساس وجود انواع پالینومورف‎های با گسترش چینه‎شناسی شناخته شده در مقیاس جهانی مانند:Cymatiosphaera perimembrana, Chomotriletes vedugensis, Deltotosoma intonsum, Papulogabata annulata, Tornacia sarjeantii, Unellium lunatum ,   Unellium piriforme,    Retispora lepidophyta,    Geminospora lemurata,    Retusotriletes rugulatus,    Grandispora cornuta,    Grandispora sp. cf. G. gracilis، نهشته‎های سازند جیرود در مقطع چینه‎شناسی مورد مطالعه به دونین پسین (فرازنین- فامنین) نسبت داده می‎شوند. وجود میکروفیتوپلانکتون‌های با وزیکل تقریباً دایره‏ای شکل، دیواره ‎نسبتاً نازک و بدون عناصر تزئیناتی یا با زوائد به‎نسبت کوتاه در رسوبات مورد مطالعه نشان‌دهنده تشکیل نهشته‎های یادشده در محیط دریایی کم‌ژرفا و نزدیک به ساحل است. فراوانی نسبیGeminosporalemurata در بیشتر نمونه‌ها، معرف وجود ژیمنوسپرم‎های ابتدایی (Progymnosperms)، و یافت شدن نمونه‏هایی از ماکروفسیل‎های گیاهی با فراوانی کم و حفظ‎شدگی ضعیف و قابل انتساب به Lepidodendrales، نشان‎دهنده وجود فرم‌هایی از پنجه گرگیان (Lycopodophyta) در پوشش گیاهی اطراف محیط تشکیل نهشته‎های مورد مطالعه است. نزدیکی اسپورهای موجود در نهشته‌های مورد بررسی نیز نشان می‌دهد که نمونه‎هایی از وابستگان سرخس‎ها (fern allies)  از جمله گیاهان متعلق بهEquisetopsida, Lycopodopsida, Rhyniopsida  همراه با Progymnospermopsida در پوشش گیاهی یادشده وجود داشتند. فراوانی نسبی Geminospora lemurata که به ژیمنوسپرم‌‌های اولیه نسبت داده شده است، و اسپورهای منتسب به پنجه گرگیان در پالینوفلورای سازند جیرود احتمالاً نشان‌دهنده فراوانی نسبی بیشتر این گیاهان در ترکیب پوشش گیاهی اطراف محیط تشکیل رسوبات دونین بالایی جنوب باختر دامغان است.