مقایسه ساختاری داستان های همای و همایون خواجوی و سلامان و ابسال جامی براساس نظریه ولادیمیر پراپ
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز
2 دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز
3 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز
doi
چکیده
تحلیل ساختاری پراپ روش عملی و دقیقی است که میتوان آن را بر روی قصّه های ادب فارسی، به خصوص منظومههای غنایی و حکایات عرفانی و تعلیمی نیز اعمال کرد. هدف از این تحقیق آن است که همای و همایون خواجوی کرمانی و سلامان و ابسال جامی طبق الگوی پیشنهادی پراپ و براساس نقد ساختار گرایانه وی، مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. برای این منظور ابتدا مقدمهای دربارة تعریف و تبیین ریختشناسی، روایتشناسی، روش مطالعاتی پراپ، و معرفی خواجوی کرمانی و قصّة همای و همایون و معرفی جامی و قصّة سلامان و ابسال مطرح شده است. برای مقایسة ساختاری این دو داستان از نظر کارکردها، صحنة آغازین، راههای ترکیب حکایات، بسط داستان، شخصیّتها و صفات شخصیّتها جداولی تنظیم گردید تا تفاوتها و شباهتهای ساختاری این دو اثر براساس جدولها، تحلیل و بررسی شود. یافتههای این پژوهش گویای تطابق داستان همای و همایون و سلامان و ابسال با کارکردهای ریختشناسانة پراپ است. مقایسة ساختاری داستان همای و همایون با سلامان و ابسال بیانگر این است که هر دو اثر از نظر خویشکاریها، شخصیّتها، و صفات اشخاص قصَه، ساختار حکایات، نوع بسط و صحنة آغازین ساختاری مشابه دارند.