فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و هدف:ارتباط میان رشد اقتصادی و کیفیت محیط زیستی در یک بستر زمانی بلندمدت، می­ تواند به صورت مستقیم، معکوس و یا ترکیبی از هر دو باشد. این بحث (جریان ارتباط میان رشد اقتصادی و کیفیت محیط زیستی)، موضوع بسیاری از مطالعات و تحقیقات قرار گرفته است. آثار رشد اقتصادی بر محیط ­زیست یکی از مهم ­ترین بحث ­های مطرح امروز در اقتصاد محیط ­زیست است. صنعتی شدن جوامع امروزی منجر به بهره­ برداری بیشتر و فشرده­ تر از سوخت ­های فسیلی شده ­است. احتراق این سوخت­ ها منجر به افزایش انتشار مواد آلاینده سمی و خطرناک می­ شود و آسیب­ های جهانی نظیر گرم شدن کره زمین و تغییرات آب­ و هوایی، از پیامدهای غیرقابل‌اجتناب آن به شمار می ­رود. هدف از این مطالعه بررسی اثرات U شکل معکوس و N شکل تولید ناخالص داخلی واقعی سرانه در قالب سه شکل مختلف از این متغیر؛ در سطح، با توان دو و با توان سه بر حجم انتشار آلاینده­ های بخش صنعت شامل؛ دی­ اکسیدکربن، دی­ اکسیدگوگرد، تری ­اکسیدگوگرد با بهره ­گیری از روش­ اقتصادسنجی پانلی بلندمدت حداقل مربعات پویا طی دوره زمانی 1376- 1399 برای 12 استان صنعتی کشور می­ باشد. نتایج برآوردها به گونه­ ای است که فرضیات محیط زیستی کوزنتس برای هر سه آلاینده برقرار است و با افزایش تولید ناخالص داخلی واقعی سرانه، ابتدا آلودگی افزایش یافته، سپس با رسیدن به نقطه اوج شروع به کاهش نموده و در نهایت با افزایش بیشتر تولید مجددا روند صعودی افزایش آلودگی ادامه می ­یابد و با استفاده از تکنیک DOLS و با تصریح روابط درجه دوم و سوم رشد اقتصادی در 12 استان صنعتی کشور و طی دوره زمانی یاد شده، منحنی N شکل مورد تایید واقع شده است.مواد و روش ها: در این مطالعه ابتدا با استفاده از آزمون ­های ریشه­ واحد پانلی، مانایی متغیرها مورد بررسی قرار می ­گیرد. سپس با استفاده از آزمون هم ­انباشتگی کائو، رابطه هم جمعی بین متغیرها و وجود و عدم وجود رگرسیون کاذب مورد ارزیابی قرار می­ گیرد. در نهایت با بهره­ گیری از روش حداقل مربعات کاملاً اصلاح شده و حداقل مربعات پویا به برآورد ضرایب متغیرها پرداخته شده است.نتایج: بررسی اثرات U شکل معکوس و N شکل تولید ناخالص داخلی در قالب سه شکل مختلف از این متغیر؛ در سطح، با توان دو و با توان سه بر حجم انتشار آلاینده­ های موجود در بخش صنعت شامل؛ دی­ اکسیدکربن، دی­ اکسیدگوگرد، تری اکسیدگوگرد با بهره­ گیری از روش اقتصادسنجی پانلی بلندمدت حداقل مربعات پویا طی دوره زمانی 1376- 1399 برای 12 استان صنعتی کشور پرداخته شود. نتایج برآورد به گونه ­ای است که فرضیات محیط زیستی کوزنتس برای هر سه آلاینده برقرار است.بحث: باتوجه به نتایج بدست آمده از تخمین مدل­ ها به روش DOLS در بررسی منحنی محیط زیستی کوزنتس و با تصریح روابط درجه دوم و سوم رشد اقتصادی در 12 استان صنعتی کشور و طی دوره زمانی انتخابی، منحنی N شکل مورد تایید واقع شده است. همچنین وجود متغیر شهرنشینی در مدل، باعث ایجاد اثرات مثبت و افزایشی بر آلودگی شده است، این موضوع بدان معنی است که گسترش شهرنشینی موجب افزایش مصرف سوخت های فسیلی شده و در نتیجه آلودگی هوای ناشی از آن را نیز تشدید نموده است.باتوجه به ضرایب بالای رابطه تولید و آلودگی، مشخص می ­شود ایران در مرحله اول آلودگی و در قسمت صعودی منحنی محیط زیستی کوزنتس قرار دارد. هم چنین با توجه به نرخ مثبت رشد آلودگی در ایران در بلندمدت شاهد انباشت آلودگی در محیط ­زیست خواهیم بود.