فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این نوشتار به بررسی دیدگاه ابن‌سینا دربارۀ دشوارۀ حیث التفاتی و صدق خبر در مورد گذشته و آینده می-پردازیم، که در آن‌ متعلَّق معرفت وجود ندارد. نشان خواهیم داد که پیوند شدیدی بین حیث التفاتی مشهور علم و صدق خبر وجود دارد و ما می‌توانیم در مشخص کردن دیدگاه‌ ابن‌سینا از هر دو بحث یاری جوییم. سپس به تعارضی در حیث التفاتی نزد ابن‌سینا اشاره می‌کنیم: در علم به معدوم‌های مثل زمان آینده، او نخست می‌گوید صورت ذهنی‌ای که از آن‌ معدوم‌ها در ذهن داریم نسبتی با واقع ندارند ولی سپس همان‌جا بی‌درنگ، به اثبات چنین نسبتی می‌پردازد! ما می‌کوشیم تا جایی که امکان دارد به حل این تعارض بپردازیم و در پایان میزان کارایی دیدگاه‌(های) ابن‌سینا؛ یعنی ذهنی محض بودن و بالقوه‌بودن علم، دربارۀ این معدوم‌ها را مشخص بکنیم.