شناسایی و اولویتبندی معیارهای مؤثر بر ایجاد شهرهای اسفنجی با استفاده از روش سوارای فازی شهودی
نویسندگان
1 بخش شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 بخش شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
3 بخش شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
doi
10.22126/ges.2025.12324.2887چکیده
شهرهای اسفنجی بهعنوان یک راهکار نوین در راستای مدیریت آبهای سطحی و کاهش اثرات آن در کشور چین مطرح گردید. این رویکرد که با تلفیق عناصر طبیعی با عناصر محیطهای شهری انجام شده بود به دنبال افزایش تابآوری شهری، بهبود جذب و ذخیره روانابها و کاهش خطرات ناشی از سیلابهای شهری است تا اثرات منفی تغییرات اقلیمی و رویکرد توسعهای مبتنی بر زیرساختهای سخت و غیر قابل نفوذپذیر را کاهش دهد. باوجود توجه گسترده به شهرهای اسفنجی در مطالعات بینالمللی، تحلیل جامع و یکپارچهای دررابطهبا معیارهای اجرایی آن در پژوهشهای داخلی ارائه نشده است. این خلأ، ضرورت تعیین معیارهای مؤثر بر اجرای آن را برجسته میسازد. به همین منظور هدف پژوهش حاضر، شناسایی و رتبهبندی معیارهای مؤثر بر ایجاد شهرهای اسفنجی با استفاده از روش سوارای فازی شهودی با منطق دایرهای است. در همین راستا در مطالعه حاضر، معیارهای مرتبط با شهر اسفنجی از مطالعات علمی داخلی و خارجی استخراج و با دریافت نظر ۹ متخصص، وزندهی آنها انجام شده است. یافتههای پژوهش نشان داد که از میان 36 معیار مستخرج شده، شدت بارش، وجود پایگاههای جامع داده اطلاعات، میزان نفوذپذیری فضاهای شهری، سیستمهای سنجش میزان رواناب و یکپارچگی میان زیرساختهای خاکستری؛ سبز و آبی با بیشترین میزان وزن تخصیصیافته، از مهمترین عوامل مؤثر در تحقق شهرهای اسفنجی محسوب میشوند. یافتههای این پژوهش میتواند مبنای علمی قابلاتکایی برای برنامهریزان شهری و سیاستگذاران فراهم کند تا با شناسایی و اولویتبندی معیارهای کلیدی این رویکرد، فرایند اجرایی شهرهای اسفنجی را در ایران بهصورت نظاممند و هدفمند پیش برند.
