بررسی وضعیت پایداری حوزه آبخیز ملکشاهی بر اساس معیارهای اقتصادی-اجتماعی
نویسندگان
1 گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
2 گروه مدیریت حوزههای آبخیز، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.
3 گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
4 گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
5 گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
doi
10.22126/ges.2025.11791.2837چکیده
توسعه و توسعهیافتگی از جمله مباحثی است که همواره ذهن سیاستگذاران و برنامهریزان را به خود مشغول کرده است. شناخت و تجزیهوتحلیل وضعیت مناطق در زمینههای محیطی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نخستین گام در فرایند برنامهریزی توسعه منطقهای است. هدف از این مطالعه بررسی وضعیت پایداری بخش اقتصادی - اجتماعی حوضه آبخیز ملکشاهی با استفاده از روش دستورالعمل پایش و ارزشیابی طرحهای مدیریت منابع طبیعی کشور است. در این روش، 9 معیار شامل تغییروتحول جمعیت، وضعیت فقر و معیشت، آموزش و مهارت، تغذیه و امنیت غذایی، سلامت و بهداشت، مسکن و خدمات عمومی، تغییر کاربری اراضی، فناوری و بهرهوری و سازماندهی و توسعه نهادی که هر یک دارای زیرشاخصهای مرتبط هستند با استفاده از روش امتیازدهی مورد ارزیابی قرار گرفتند. بر اساس نتایج بهدستآمده، امتیاز پایداری بخش اقتصادی - اجتماعی حوضه آبخیز ملکشاهی 19/2 محاسبه شد که نشاندهنده وضعیت مطلوب آن است. رسیدن به توسعه پایدار، که هدف غایی برنامههای توسعهای محسوب میشود، مستلزم تدوین و اجرای برنامهریزیهایی جامع و کارآمد است که بتوانند نارساییها و کاستیهای برنامههای پیشین را شناسایی و برطرف نمایند. در این راستا، مدیران و سیاستگذاران بخشهای مختلف، با بهرهگیری از رویکردهای علمی، تصمیمگیریهای مبتنی بر شواهد و اتخاذ راهبردهای مؤثر، نقشی اساسی در بهبود شاخصهای کلیدی توسعه ایفا میکنند. ازاینرو، تعامل میانبخشی، مدیریت منابع بهینه و سیاستگذاری مبتنی بر عدالت و پایداری، از جمله عوامل کلیدی در نیل به توسعه انسانی و پیشرفت پایدار جوامع به شمار میروند.
