فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سیرک‌های یخچالی به‌عنوان شاخص‌های ژئومورفیک و آرشیوهای طبیعی تغییرات اقلیمی، نقش حیاتی در ذخیره‌سازی آب، تنظیم جریان‌های سطحی و بازسازی شرایط اقلیمی گذشته ایفا می‌کنند. سیرک‌های یخچالی کوهرنگ در زاگرس مرکزی، به‌عنوان مخازن طبیعی آب، نقش کلیدی در پایداری هیدرولوژیکی و بازسازی اقلیم دیرینه دارند. این مطالعه توزیع فضایی و ویژگی‌های ژئومورفولوژیکی 55 سیرک یخچالی در حوضه کوهرنگ را برای ارزیابی پتانسیل هیدرولوژیکی و اقلیمی بررسی نموده است. داده‌ها از نقشه‌های توپوگرافی 1:50000، تصاویر سنتنیل 2 (2023) و مشاهدات میدانی جمع‌آوری شدند. تحلیل‌ها با روش‌های آماری (KDE، آمار توصیفی)، خوشه‌بندی فضایی (KMeans) و تجسم‌های پیشرفته (نقشه و نمودارهای حرارتی، نمودار ویولن) در Python انجام شد. شاخص NDSI برای پایش پوشش برف و روش‌های رایت و پورتر برای تخمین خط برف‌مرز کواترنری (2650–2673 متر) به کار رفت. نتایج نشان داد سیرک‌های روبه‌شمال با میانگین ارتفاع 3000 متر، مخازن اصلی آب هستند و جریان پایداری به رودخانه کوهرنگ تأمین می‌کنند که برای کشاورزی و جوامع محلی حیاتی است. در مقابل، سیرک‌های رو به جنوب با ارتفاعات پایین‌تر، به دلیل دریافت تابش خورشیدی بیشتر، در برابر گرمایش جهانی آسیب‌پذیرترند و عرضه آب فصلی را کاهش می‌دهند. خط تعادل یخچالی (ELA) با روش AAR (3609 و 3680 متر برای جهت‌های شرقی و غربی) گرادیان اقلیمی منطقه‌ای را تأیید کرد. خط برف‌مرز کنونی (4101 متر) و کواترنری حاکی از اقلیم سردتر گذشته (کاهش 71/8 درجه‌ای دما) است. این مطالعه مناطق اولویت‌دار برای حفاظت و مدیریت پایدار آب را شناسایی کرد و برای سیاست‌گذاری در برابر تغییرات اقلیمی و بازسازی اقلیم دیرینه زاگرس ارزشمند است.