ارزیابی پایداری اجتماعی در پروژه اکوپارک فرحزاد، تهران
نویسندگان
1 گروه معماری منظر، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین المللی امام خمینی ره، قزوین، ایران
2 گروه معماری منظر، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی ره، قزوین، ایران
doi
10.22126/ges.2025.12155.2869چکیده
ارزیابی پایداری اجتماعی به عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار، جهت شناسایی و کاهش پیامدهای اجتماعی منفی و کارایی فضا در بلندمدت بسیار مهم است. اکوپارک فرحزاد، به عنوان پروژهای منظر محور در دل یکی از مناطق غیررسمی شهر تهران، نمونهای است که در کنار نگرانیهای زیست محیطی، نیاز به توجه به ابعاد اجتماعی آن میباشد. در همین راستا هدف این پژوهش بر آن است تا به ارزیابی پایداری اجتماعی در ساخت اکوپارک فرحزاد بپردازد. روش تحقیق در این مطالعه کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون است. دادهها از طریق مصاحبههای نیمه ساختاریافته با کاربران و ساکنان محلی، مشاهده، گردآوری و سپس با استفاده از رویکرد تحلیل درونمتنی، کدگذاری و تفسیر شدهاند. یافتههای این پژوهش با تحلیل 5 شاخص اصلی با 14 زیرشاخص پایداری اجتماعی، نشان داد که هرچند اکوپارک فرحزاد از نظر کالبدی موجب ارتقاء کیفیت بصری و دسترسی به فضای عمومی شده، اما در ابعاد اجتماعی، عملکردی محدود داشته است. ضعف در مشارکت محلی، بیتوجهی به هویت فرهنگی محله، توزیع ناعادلانه فرصتهای فضایی و اقتصادی، فقدان امنیت روانی و سرزندگی ناپایدار، از جمله چالشهای شناسایی شده در این پروژه هستند. نتیجهگیری پژوهش بر ضرورت بازنگری در رویکردهای بازآفرینی منظر شهری و حرکت بهسوی مدلهای زمینهگرا، مشارکتمحور و عدالتمحور تأکید دارد؛ رویکردی که بتواند ظرفیتهای جامعه محلی را به رسمیت شناخته، الگوی قابل تعمیمی برای دیگر فضاهای شهری مشابه ارائه دهد و زمینهساز شکلگیری فضاهایی پایدار برای همه اقشار جامعه شود.
