محیط، فضای جغرافیایی و پایداری: رسالت جغرافیدان در جهان سیاستزده
نویسندگان
1 استاد گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علومانسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه. ایران. مدیرگروه جغرافیا و پایداری محیط، مرکز تحقیقات محیطزیست، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
doi
10.22126/ges.2025.12676.2906چکیده
محیط بهعنوان بستر زندگی انسان و سایر موجودات، در سه بُعد فیزیکی، زیستی و اجتماعی-اقتصادی، موضوع اصلی مطالعه جغرافیاست. جغرافیا با تبدیل محیط به «فضای جغرافیایی»، روابط میان عناصر طبیعی و انسانی را تحلیل کرده و راهکارهایی برای مدیریت پایدار ارائه میدهد. پایداری محیط، بر تعادل میان رشد اقتصادی، رفاه اجتماعی و حفاظت زیستمحیطی تأکید دارد، اما تجربه کشورهای در حال توسعه، از جمله ایران، نشان داده است که سیاستزدگی و ضعف مدیریتی مانع تحقق این اهداف شده و بحرانهای گستردهای را رقم زده است. این مقاله بر این نکته تأکید دارد که رسالت امروز جغرافیدان فراتر از تولید دانش محیطی است؛ جغرافیدان متعهد، باید با نگاه انتقادی نسبت به وابستگی نظامهای اجتماعی و محیطی به سیاست، پژوهشهای خود را به سمت تصمیمسازی مبتنی بر دادههای واقعی، مشارکت جوامع محلی و تحلیل جامع تعاملات محیطی هدایت کند. آینده پایداری محیط در گرو ایفای این رسالت علمی و اجتماعی است.
