ارزیابی کارایی شاخصهای هوازدگی در منشأیابی رسوبات بادی
نویسندگان
1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22126/ges.2025.11978.2853چکیده
کنترل فرسایش خاک و تولید رسوب موجب کاهش اثرات محلی و برون محلی فرسایش بادی و در نتیجه پایداری محیطزیست میگردد. در این پژوهش کارایی شاخصهای هوازدگی در شناسایی و تفکیک منابع و سهم هرکدام در تولید رسوبات بادی کویردرانجیر بافق ارزیابی شد. بدین منظور، تعداد ۲1 نمونه از منابع رسوب (شامل مخروطافکنه، اراضی کشاورزی و پهنههای رسی) و ۷ نمونه از تپههای ماسهای بهعنوان رسوب هدف سالانه جمعآوری گردید و ۵۴ شاخص هوازدگی محاسبه شد. با بهکارگیری روشهای آماری، چهار شاخص هوازدگی شامل Fe/Al، Bases to Alumina، CPA، K/Al بهعنوان مجموعه ردیاب نهایی با قابلیت تفکیک ۱۰۰ درصدی منابع رسوبات بادی انتخاب شدند. بر اساس مدل Bayesian، سهم منابع در تولید رسوب برای پهنه رسی، مخروطافکنه و اراضی کشاورزی به ترتیب 86%، 9/5%، 9/5% بود. نتایج شبیهسازی مدل رسوبات مجازی نشان داد که پیشبینیها با دادههای واقعی هماهنگی قابلتوجهی دارند. نتایج این مطالعه کارایی شاخصهای هوازدگی را بهعنوان ردیابهای مؤثر برای تفکیک منشأ و سهم رسوبات بادی اثبات مینماید که در مدیریت فرسایش بادی و پایداری محیطزیست کاربرد دارند.