ارائه الگوی بازی‌وارسازی در ورزش با رویکرد ارتقاء انگیزه ورزشی کودکان

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی کرمان

2 دانشگاه تهران

3

4 دانشگاه پیام نور

doi
10.22089/smrj.2026.18383.4182
چکیده

هدف این پژوهش ارائه الگوی بازی‌وارسازی در ورزش با رویکرد ارتقای انگیزه ورزشی کودکان بود. این مطالعه با رویکرد کیفی موردی و استفاده از روش نظریه داده‌بنیاد انجام شد. نمونه‌گیری به روش هدفمند و با استفاده از تکنیک اشباع نظری انجام گرفت که طی آن، پانزده نفر از آگاهی‌دهندگان کلیدی برای شناسایی چارچوب شاخص‌های بازی‌وارسازی در ورزش با رویکرد ارتقای انگیزه ورزشی کودکان انتخاب شدند و با آن‌ها مصاحبه شد. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته (با گروه‌های کانونی) و مطالعه اسناد بود. در این پژوهش، چهار مقوله به‌عنوان شرایط علّی شناسایی شد: تغییر سبک زندگی خانواده‌ها و محیط‌های آموزشی، فقدان رویکردهای انگیزشی نوین در آموزش ورزش کودکان، تسلط فرهنگ بازی دیجیتال و افت انگیزه ورزشی در سیستم‌های سنتی. عوامل زمینه‌ای شامل ویژگی‌های روانی و رفتاری کودکان، زیرساخت‌های آموزشی و محیط ورزشی و نظام فرهنگی و اجتماعی حاکم بر ورزش کودکان بود. مقوله‌های مداخله‌گر شامل صلاحیت و نگرش مربیان و نظام برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری ورزشی تعیین شد. براساس تحلیل مصاحبه‌ها و کدگذاری‌ها، راهبرد اصلی پژوهش، طراحی و اجرای برنامه‌های تمرینی مبتنی بر بازی‌وارسازی برای کودکان شناسایی شد. پیامدهای مدل نهایی شامل افزایش انگیزش و درگیری روانی کودکان، تقویت مهارت‌های اجتماعی و رفتاری، تحول در روش‌های آموزشی ورزش پایه و ارتقای مشارکت پایدار و کاهش ریزش ورزشی بود. این یافته‌ها تأکید می‌کند که برنامه‌های بازی‌وارسازی منطبق با ویژگی‌های کودکان و حمایت مربیان و سیاست‌گذاری مناسب می‌توانند انگیزه، تعامل اجتماعی و استمرار مشارکت ورزشی را به ‌طور مؤثری ارتقا دهند . پیشنهادهای عملیاتی شامل آموزش معلمان تربیت‌بدنی برای طراحی تمرین‌های بازی‌وار، تجهیز محیط‌های ورزشی با ابزارهای بازی‌محور، مشارکت خانواده‌ها و تدوین چارچوب‌های رسمی سیاست‌گذاری است. این مدل نشان می‌دهد که بازی‌وارسازی می‌تواند راهکار عملی و مؤثری برای افزایش انگیزه، مشارکت و تجربه معنادار ورزشی کودکان باشد.