فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ارزیابی آثار محیط زیستی فعالیت‌های انسانی یکی از مباحث عمده و اساسی در فرایند توسعه محسوب می‌شود. باوجود پیشرفت‌های علمی و استفاده از روش‌های کیفی در عرصه پژوهش، به‌ویژه روش‌های ارزیابی مشارکتی، ضروری است که ارزیابی‌های محیط زیستی نیز با به‌کارگیری روش‌ها و فنون جدید انجام پذیرد؛ به‌ویژه روش‌ها و فنونی که بتوانند با مشارکت ذی‌نفعان توسعه اجرا شوند؛ بنابراین، باتوجه‌به اهمیت مشارکت مردم در پایداری فرایند توسعه و به‌خصوص در نظارت و ارزیابی برنامه‌های توسعه، این پژوهش بر آن است تا امکان به‌کارگیری رویکرد برنامه‌ریزی مشارکتی در ارزیابی تأثیرات محیط زیستی (EIA) توسعه در ایران را از دیدگاه خبرگان بررسی کند و مدلی برای مشارکت‌پذیر کردن آن ارائه نماید. چارچوب مفهومی این پژوهش از ترکیب سه مفهوم ارزیابی تأثیرات محیط زیستی، علم شهروندی (Citizen Science) و برنامه‌ریزی مشارکتی تشکیل شده است. از نظر ماهیت، این پژوهش کاربردی و از نظر روش‌شناسی، توصیفی - تحلیلی است. همچنین، از نظر تبیین روابط، در زمره پژوهش‌های اکتشافی و از نظر روش انجام، در دسته پژوهش‌های کیفی قرار می‌گیرد. داده‌های این پژوهش از طریق مصاحبه‌های عمیق با خبرگان حوزه‌های ارزیابی تأثیرات محیط زیستی، ارتباطات علم و توسعه روستایی در ایران گردآوری شده و با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون، مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفته‌اند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که از لحاظ نظری و از دیدگاه جامعه نمونه، این امکان وجود دارد که با استفاده از روش‌های مشابه ارزیابی مشارکتی روستایی (PRA)، فرایند ارزیابی تأثیرات محیط زیستی (EIA) نیز به‌صورت مشارکتی انجام شود. براین‌اساس، می‌توان انتظار داشت که مشارکت از سطح ابتدایی فراتر رفته و به سطح مشارکت عالی ارتقا یابد.