تحلیل رابطه فضایی شهر هوشمند و زیست‎پذیری شهرها (موردمطالعه: محلات اصفهان)

نویسندگان

1 گروه جغرافیا، دانشکده علوم جغرافیا و برنامه‎ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

doi
10.22126/ges.2025.11462.2807
چکیده

امروزه باتوجه‌به افزایش انفجاری جمعیت شهرها در سراسر دنیا، برنامه‌ریزان شهری به دنبال ارائه راهکارهایی جدید برای غلبه بر این مشکلات هستند. یکی از راهکارها برای فایق آمدن بر این مشکلات در خصوص برنامه‎ریزی شهری، مبحث شهر هوشمند است که در سال‎های اخیر موردتوجه قرار گرفته است. در قرن اخیر پیشرفت‌های سریع در فناوری اطلاعات و ارتباطات یعنی شهرهای هوشمند، کیفیت زندگی در ابعاد محیطی و اجتماعی - اقتصادی یعنی زیست‌پذیری شهرها را در سطح جهانی کاهش داده است. بنابراین، هدف تحقیق حاضر تحلیل رابطه فضایی شاخص‎های شهر هوشمند و زیست‎پذیری شهرها در محلات شهر اصفهان است. داده‎ها و اطلاعات موردنیاز به دو روش کتابخانه‎ای و پیمایشی جمع‌آوری گردید و بعد از تحلیل در نرم‌افزار EXCEL وارد نرم‌افزار GIS شد و با استفاده از رگرسیون چندمتغیره در قالب مدل GWR مورد تحلیل فضایی قرار گرفت. نمونه آماری تحقیق 337 نفر از شهروندان شهر اصفهان بوده‎اند. نتایج تحقیق نشان داد؛ وضعیت شاخص‎های شهر هوشمند در شرایط نامطلوبی قرار داشته و محلات حاشیه‎ای شهر در وضعیت ضعیف‎تری قرار دارند. همچنین شاخص‌های زیست‎پذیری در شهر اصفهان از وضعیت مطلوبی برخوردار نیستند؛ به‌طوری‌که اکثر محلات دارای میانگین امتیازی پایین‌تر از 3 هستند. ‌همچنین نتایج تحلیل فضایی مدل GWR نشان داد که بر اساس آماره R2 رابطه متغیر مستقل (هوشمندسازی شهر) با متغیر وابسته (زیست‌پذیری شهری) در 2 شاخص اقتصادی، اجتماعی به ترتیب 76% و 67% است و شاخص‎های هوشمند‎سازی می‎توانند تأثیرگذاری بالایی بر زیست‎پذیری محلات شهر اصفهان مخصوصاً در مناطق شرقی، جنوبی و جنوب غربی شهر داشته باشند. همچنین آماره R2 نشان داد که تأثیرگذاری شاخص‎های شهر هوشمند بر ابعاد کالبدی و زیست‌محیطی متغیر زیست‌پذیری محلات شهر اصفهان در وضعیت تقریباً متوسط 50% قرار دارد.