تحلیل و ارزیابی مدیریت مشارکتی عرصه‌های منابع طبیعی (جنگل و مرتع) در نواحی روستایی شهرستان دنا

نویسندگان

1 گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22126/ges.2024.11041.2780
چکیده

امروزه به طور گسترده پذیرفته شده که روش‎های مشارکتی کارآمدترین روش‎های دستیابی به مدیریت پایدار منابع طبیعی است. هرچند مشارکت اجتماعات محلی در تصمیم‎گیری مدیریت منابع طبیعی به عنوان سازوکاری برای حفاظت از منابع طبیعی و بهبود معیشت روستاییان شناخته می‌شود، با این حال سطح مدیریت مشارکتی منابع طبیعی در بین اجتماعات محلی بسیار محدود است. بخشی قابل‎توجهی از عرصه‌های منابع طبیعی شهرستان دنا جزو مناطق حفاظت شده تعیین گردیده که مدیریت مطلوب این عرصه‌ها از اهمیت زیادی برخوردار است. بنابراین هدف از این پژوهش تحلیل و ارزیابی مدیریت مشارکتی عرصه‌های منابع طبیعی در نواحی روستایی شهرستان دنا است. این پژوهش دارای ماهیت کاربردی و به لحاظ روش تحلیل، توصیفی – تحلیلی می‌باشد. جامعه آماری شامل تمام روستاهای شهرستان دنا بوده که تعداد 30 روستا به روش احتمالی طبقه‌بندی شده با توجه به معیارهایی مانند تعداد خانوار، موقعیت طبیعی روستا و توزیع فضایی مناسب در سطح شهرستان انتخاب شده‌اند. حجم نمونه نیز براساس فرمول کوکران تعداد 485 بهره‌بردار روستایی تعیین شد. داده‌های مورد نیاز به صورت کتابخانه‌ای و میدانی گردآوری شده‌اند. در بخش میدانی از پرسش‎نامه استفاده گردید، روایی پرسش‎نامه با نظر 37 نفر کارشناس و پایایی آن نیز با بررسی ضریب آلفای کرونباخ هریک از ابعاد مدیریت مشارکتی تایید شد. داده‎ها با استفاده از آزمون t تک نمونه‎ای، تحلیل واریانس یک طرفه، آزمون دانکن و روش درون‌یابی کریجینگ مورد تحلیل قرار گرفته‎اند. نتایج پژوهش حاکی از آن است به طور کلی سطح مشارکت مردم در مدیریت عرصه‌های منابع طبیعی در وضعیت نامناسب قرار دارد. همچنین توزیع فضایی مدیریت مشارکتی عرصه‌های منابع طبیعی نشان دهنده وضعیت مناسب‌تر محدوده‌های جنوبی شهرستان دنا نسبت به محدوده‌های شمالی آن است.