ارزیابی تاثیر تغییر کاربری اراضی بر خدمات بومسازگانی (مطالعه موردی: تالاب و ذخیرهگاه زیستکره میانکاله)
نویسندگان
1 گروه محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 پردیس بین المللی کیش، دانشگاه تهران، کیش، ایران.
3 گروه محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22126/ges.2024.11109.2786چکیده
تغییرات کاربری اراضی بعضاً منجر به تغییر عملکرد طبیعی محیط شده و در درازمدت ارائه کالا و خدمات بومسازگانی را تحتتأثیر قرار میدهند. برایناساس امروزه بررسی روند تغییرات کاربری اراضی به یکی از مهمترین عوامل مؤثر در تصمیمهای مدیریت سرزمین تبدیل شده است. در این مطالعه با سناریوهای مختلف تعریفشده، کاربری اراضی، مدلسازی و میزان تأثیر هر سناریو بر خدمات بومسازگانی منتخب در ذخیرهگاه زیستکره میانکاله در استان مازندران، نقشهسازی شدند. در ابتدا وضع موجود تعیین و نقشه کاربری اراضی با بهکارگیری تصاویر ماهوارهای ترسیم شد. سناریونویسی کاربری اراضی بر پایه پرسشنامههای تکمیلشده توسط کارشناسان و تصمیمگیران حوزه محیطزیست و منابع طبیعی شامل حفاظت محیطزیست، توسعه اقتصادی و توسعه پایدار و سناریو ادامه روند موجود انجام و در پایان مدلسازی تغییرات کاربری اراضی و نقشهسازی خدمات بومسازگانی منتخب (تأمین آب، تأمین زیستگاه، تنظیم هوا و فرسایش خاک)، تحت سناریوهای اعمالشده، خروجی مدلسازی خدمات بومسازگانی منتخب مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که در 3 خدمات بومسازگانی حفاظت از فرسایش خاک، تأمین آب و تأمین زیستگاه بهصورت مشابه بیشترین ارزش خدمات بومسازگانی به ترتیب مختص به سناریو محیطزیستی، سناریو توسعه پایدار، سناریو اقتصادی و سناریو روند موجود است و برای خدمات تنظیم هوا به ترتیب سناریو محیطزیستی، سناریو توسعه پایدار، سناریو روند موجود و سناریو اقتصادی موجود، بیشترین خدمات بومسازگانی را ارائه دادند. همچنین روند کنونی تغییرات کاربری اراضی، مخربترین حالت ارائه خدمات بومسازگانی در آینده است. پیشنهاد میشود برای کاهش اثرات محیطزیستی روند کنونی تغییرات کاربری اراضی از احداث و توسعه صنایع مخصوصاً صنایع پتروشیمی و نیروگاه در منطقه جلوگیری شود و کاربریهای تالاب و جنگل بهصورت سیستماتیک باتکیهبر مشارکت جوامع محلی حفظ شود.
