ارزیابی آثار خشکسالی هواشناسی بر پویایی پوشش گیاهی در استان گلستان
نویسندگان
1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
3 گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
doi
10.22126/ges.2024.10786.2762چکیده
ویژگیهای خشکسالی بهعنوان یکی از رویدادهای محیطزیستی میتواند بر تغییرات اقلیمی در آینده تأثیر گذارد. هدف از این مطالعه، بررسی آثار خشکسالی هواشناسی بر پویایی پوشش گیاهی در بازه زمانی 1379 تا 1399 در استان گلستان در شمال ایران، برپایه استفاده از تصاویر ماهوارهای سنجشازدور است. ابتدا، با استفاده از نرمافزار MATLAB، شاخص بارش- تبخیر و تعرق استانداردشده (SPEI) در مقیاسهای زمانی 3، 6، 9 و 12 ماهه برای استان گلستان با دوره آماری 20 سال محاسبه و در نرمافزار ArcGIS با روش درونیابی IDW (وزن دهی معکوس فاصله) پهنهبندی شد. در مرحله بعد، بیشینه مقدار شاخص گیاهی تقویتشده (EVI) در ماه از محصول MODI3Q1 طیفسنج MODIS به دست آمد. همچنین، با استفاده از نرمافزار TerrSet، همبستگی و شیبخط تغییرات شاخص EVI بر اساس تغییرات شاخص SPEI محاسبه شد. در این تحقیق، نتایج تحلیل همبستگی نشان داد که در 19/54 درصد از مساحت استان گلستان تغییرات 6ماهه SPEI بیشترین همبستگی را با شاخص EVI نسبت به SPEI در سایر دورهها دارد. درنتیجه، بیشترین تأثیر خشکسالی بر پوششگیاهی در اکثر نقاط منطقه موردمطالعه مربوط به SPEI 6ماهه در اردیبهشت است. نتایج حساسیت پوششگیاهی به خشکسالی هواشناسی نشان داد که در جنوب استان گلستان که پوشیده از شرایط جنگلی انبوه است و دامنههای شرقی البرز را در برمیگیرد و بهصورت نواری از غرب به شرق استان گسترشیافته است، به دلیل شرایط آبوهوایی مناسب و رطوبت نسبی هوا حساسیت نسبتاً کمی به پدیده خشکسالی دارد. نتایج تحقیق میتواند در برنامهریزی بلندمدت برای مدیریت پایدار منابع طبیعی مورداستفاده قرار گیرد.