فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

توسعه فیزیکی بدون برنامه باعث آسیب‌های جبران‌ناپذیری همچون تغییر کاربری اراضی، ازبین‌رفتن پوشش گیاهی، افزایش دمای سطح زمین، گران‌شدن اراضی مسکونی و گرایش به حاشیه‌نشینی بدون برنامه می‌شود. در این مقاله به‌منظور بررسی تغییرات شهری طی یک دوره مطالعاتی 25 سا له از سال  1374 تا سال 1399  به‌منظور جلوگیری از آسیب‌ها ذکر شده در اثر توسعه فیزیکی بدون برنامه، سه تصویر Landsat برای تجزیه و تحلیل از وب‌سایت سازمان زمین‌شناسی آمریکا تهیه شد. پیش‌پردازش و پردازش‌ها برای شناسایی تغییرات بر روی تصاویر جهت برآورد توسعه فیزیکی در نرم‌افزار ArcMap و ENVI انجام‌شده، دمای سطح زمین استخراج شد، مناطق حاشیه‌نشین مشخص گردید. نقشه تغییرات به دست آمد و درنهایت نتایج به دست آمده اعتبار‌سنجی گردید. نتایج نشان داد در سال 1399 و 1394 میزان دمای سطح زمین در مناطق شمالی و شمال شرقی نسبت به جهات دیگر شهر بیشتر است. در سال 1374 دمای سطح زمین در مناطق شمال شرق کمتر از دمای مناطق جنوبی بوده است. در طی سال 1374-1399، حدود ۱۸۵۰ هکتار به مساحت مناطق شهری افزوده شده است. اصلی‌ترین دلیل توسعه فیزیکی شهر زاهدان در جهت شرق و شمال شرق، گسترش حاشیه‌نشینی در اراضی کشاورزی است. همچنین، از دلایل گسترش شهر زاهدان در جهت جنوب و جنوب غرب، وجود شهرک‌های صنعتی و مراکز اداری مانند دانشگاه است. از این رو به دلیل افزایش اراضی ساخته‌شده (مناطق حاشیه‎نشین) از اراضی کشاورزی در حاشیه شمال و شمال شرقی شهر زاهدان کاسته و دمای آن افزایش پیدا کرده است. برای جلوگیری از توسعه فیزیکی لجام‌گسیخته و جلوگیری از خطرات احتمالی آن در آینده، لازم است تغییرات شهری به طور مداوم پایش گردد تا مدیران شهری بتوانند برنامه‌ریزی دقیقی برای توسعه فیزیکی داشته باشند.