تحلیل محتوای متون کتاب‌های فارسی متوسطه براساس نظریه حل مساله جان دیویی

نویسندگان

1 استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

doi
10.22111/jeps.2025.47987.5658
چکیده

حل مسأله یکی از مهارت‌های مهم فردی و اجتماعی است و جان دیویی یکی از مهم‌ترین نظریه‌ها را در این حیطه دارد. با توجه به ضرورت آموزش این مهارت در نوجوانی، پژوهش حاضر با تحلیل محتوای تلفیقی به بررسی مهارت حل مسأله در کتاب‌های فارسی متوسطه بر اساس این نظریه‌ پرداخت. جامعه آماری پژوهش، متون کتاب‌های فارسی متوسطه اول و دوم چاپ 1402 بود و از گرفتن نمونه‌ آماری پرهیز شد. بررسی‌ها نشان داد که در همه پایه‌ها بیش‌ترین توجه به مهارت حل مساله در درس‌های اصلی صورت گرفته و از ظرفیت سایر متن‌ها چندان استفاده‌ای نشده است. دیگر آن که از مجموع 35 متن متوسطه‌ اول و 41 متن متوسطه‌ دوم، تنها یک روان‌خوانی در فارسی دهم و یک درس در فارسی دوازدهم با 6 مرحله‌ مدل دیویی مطابقت کامل داشت و بقیه‌ متن‌ها برخی مراحل مهم این مدل ازجمله جمع-آوری اطلاعات و بررسی و آزمایش راه حل‌های اولیه به منظور انتخاب بهترین راه را نداشت. از این رو پیشنهاد می‌شود در تغییرات کتاب‌های فارسی، قابلیت تقویت مهارت حل مسأله در دانش‌آموزان با انتخاب متن‌های غنی‌تر از این منظر مورد توجه مؤلفان قرار گیرد و تا قبل از این تغییرات، این نقص با تدابیر خلاق یاددهندگان جبران شود.