اثرگذاری کاوش‌های لغوی در آراء فقهی شیخ انصاری

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

doi
چکیده

از مهمترین دانش‌های ادبی که تأثیر بسزایی در استخراج و استنباط حکم شرعی از متون دینی؛ یعنی قرآن و روایات را داراست، علم لغت و مهارت در این ساحت است. یکی از عوامل اختلاف در فتاوی میان فقیهان تعیین محدوده و مرزهای یک نهاد فقهی است؛ زیرا در موارد بسیاری خود شارع حدود و ثغور یک موضوع فقهی را تبیین ننموده؛ و فقیه باید با پانهادن در ساحت علم واژه­شناسی به مثابة یک خبره و خریط در عرصه پیدانمودن معنای صحیح، آن نهاد را با رجوع صحیح به معاجم لغوی زبان عربی، مورد کنکاش و بررسی دقیق قرار داده و بتواند با یک کار استنباطی در ساحت فقه اللغة پس از گزارش دهی از معاجم، مرزهای این موضوع را به درستی و وضوح در اختیار مکلّفان خود قرار دهد. از منظر روش­شناسی یکی از بایسته­های مورد تأکید در روش استنباطی شیخ انصاری پرداختن به این حیطه و لزوم پرداختن در موارد بسیاری از مسائل فقهی به عرصة موضوع شناسی است. نگارنده بر آن است تا اثبات نماید، یکی از ویژگی­های روش استنباط فقهی شیخ انصاری که او را به صورت کامل از دیگر فقهای پیشین و هم­عصر خود جداسازی و ممتاز می­نماید، مهارت و چیرگی او در عرصه گزارش­دهی از معاجم لغوی و جمع­بندی نهایی از موضوع فقهی است؛ چرا که در موارد بسیاری در فقه، موضوع­شناسی مهمتر از استخراج حکم است؛ و این غایت و مدعی با مقایسه اجمالی روش شیخ انصاری در برخی موضوعات مکاسب محرّمه با روش فقهای متقدّم مورد اثبات قرار گرفته است.