فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شناخت و تحلیل پهنه‌ای آلودگی هوا یکی از مؤلفه‌های مهم در برنامه اقدام برای پایداری محیط است. پژوهش حاضر باهدف تحلیل توزیع فضایی و چرایی تداوم آلودگی هوا و همین‌طور عوامل ایجادکننده آن در منطقه متراکم جمعیتی - صنعتی محدوده سه کلان‌شهر تهران، کرج و قزوین انجام شده است. در این راستا از تلفیق داده‌های ایستگاهی - ماهواره‌ای و جوی بین سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۳ استفاده شد. با استفاده از شاخص کیفیت هوا (AQI) روزهایی که در پنج سال دوره آماری میانگین شاخص روزانه آلودگی آنها بالای 150 و در وضعیت ناسالم قرار داشته و حداقل 6 روز یا بیشتر تداوم داشتند، استخراج گردید. سپس دو دوره ۱۷ تا ۲۹ ژانویه ۲۰۲۳ و ۱۹ الی 28 دسامبر ۲۰۲۲ که آلودگی هوا بیشترین تداوم را داشته است، جهت تجزیه‌وتحلیل انتخاب شدند. نتایج تحلیل سینوپتیک نشان داد که در طی مدت تداوم آلودگی، الگوی‌ بلاکینگ سبب مانا یا کندشدن حرکت سامانه شده است و با استقرار پشته‌ای قوی جو ایران و منطقه را در حالت پایدار نگه داشته است. پشته مذکور با استقرار ماندگار خود، سبب سکون هوا شده است. نتیجه این شرایط سبب عدم تخلیه روزانه آلودگی و انباشته‌شدن آن گردیده است. میانگین پراکنش و کانون آلاینده‌ها به کمک تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که بیشترین مقدار منو‎ اکسید کربن و نیتروژن دی‌اکسید در شهر تهران تمرکز دارد. درحالی‎که بالاترین مقدار گوگرد دی‌اکسید در استان قزوین تمرکز دارد. به نظر می‎رسد نیرو‌گاه شهید رجایی سهم بالایی از مقدار آلاینده گوگرد دی‌اکسید را عهده‌دار است. مطالعه الگو‌های جوی این 7 دوره که آلودگی هوا تداوم بالایی داشته، حاکی از تسلط الگو‌های بندالی می‌باشد.