فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بسیاری از مناطق خشک و نیمه‌خشک علی‌رغم پایداری محیطی شکننده در معرض مخاطره پدیده گردوغبار نیز قرار دارند. این مخاطره زیست‌محیطی سبب جابه‌جایی خاک سطحی، آسیب به اراضی کشاورزی و پوشش گیاهی شده و بر زندگی افراد بخصوص گروه‌های آسیب‌پذیر، نزدیک به کانون‌های بحرانی و مناطق دورتر اثر گذاشته است. هدف از پژوهش حاضر، ارزیابی و تحلیل آسیب‌پذیری معیارهای محیطی، اقتصادی و اجتماعی ناشی از پدیده گردوغبار در استان کرمان است. در این راستا معیارهای اجتماعی و اقتصادی شامل تراکم جمعیت، ساختار جنسی، نسبت جمعیت روستا به شهر و اراضی کشاورزی دیم در نظر گرفته شده است. همچنین فرسایش‌پذیری لندفرم‌های ژئومورفولوژی، مراتع ضعیف و اراضی بایر به‌عنوان معیار محیطی شناسایی شده‌ است. در این پژوهش از شاخص دید افقی (متر) ایستگاه‌های هواشناسی به‌منظور تحلیل مواجهه با گردوغبار در استان کرمان استفاده شده است. نتایج تحلیل پراکندگی دید افقی نشان می‌دهد حداقل میانگین دید افقی در مرکز استان وجود دارد. میزان مواجهه با گردوغبار در استان کرمان بین 73/0 تا 7/8 متر است بطوریکه شهرستان‌های بافت و رابر بیشترین مواجهه را با این پدیده دارند. نتایج رتبه‌بندی مدل کوکوسو نشان داد شهرستان‌های کرمان، بم، ارزوئیه و قلعه‎گنج بیشترین حساسیت را به گردوغبار دارند. نتایج حاصل از آسیب‌پذیری پدیده گردوغبار در استان کرمان نشان داد همه شهرستان‌های این استان نسبت به پدیده گردوغبار آسیب‌پذیری یکسانی ندارند؛ زیرا پراکندگی معیارهای محیطی، اقتصادی و اجتماعی در شهرستان‌ها یکسان نیست. آسیب‌پذیری پدیده گرد و غبار در استان کرمان در 5 طبقه خیلی کم تا خیلی زیاد به دست آمد. 86 درصد از مساحت استان کرمان نسبت به آسیب‌پذیری پدیده گردوغبار در طبقات زیاد و خیلی زیاد قرار دارند. همچنین نتایج این پژوهش می‌تواند زمینه‌ای را برای توسعه مطالعات کاهش پدیده گردوغبار به‌منظور کاهش آسیب‌پذیری ناشی از پدیده گردوغبار در استان کرمان برای مدیران و تصمیم‌گیران فراهم آورد.